หากจะยังจำกันได้ ก่อนสิ้นเสียงปืนที่ กรือเซะ เพียงลมหายใจ กลุ่มประชาธิปไตยแรงงาน ออกแถลงการณ์ประณาม รัฐบาลทักษิณ ว่า ..เป็นฆาตกรโหดและคัดค้านการใช้กำลังรุนแรงของรัฐบาลทักษิณ ..หรือหากจะย้อนกลับไปช่วง เอเปค การเป็นเจ้าภาพคัดค้านสงคราม ต่อต้านการมาเยือนเมืองไทยอย่างเป็นทางการของ ประธานาธิบดี จอร์จ ดับเบิลยู บุช ของกลุ่มประชาธิปไตยแรงงาน ล้วนได้รับแรงเสียดทานจาก คนไทย หลายกลุ่ม เฉพาะเวปบอร์ด ThaiNGO.org มีการตอบโต้กันถึงขนาดพูดติดตลกว่า บอร์ดร้อน อาจารย์ใจ อึ้งภากรณ์ เรี่ยวแรงหลักของกลุ่มถูกกดดัน ทั้งจากประชาชนผู้รักชาติ และคำอาฆาตของ นายกรัฐมนตรีทักษิณ ชินวัตร ว่า เป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยก็เหอะ ..ผมความจำแม่น!!

ThaiNGO.org: เริ่มทำงานการเมือง เมื่อไร
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ช่วงเหตุการณ์ 6 ตุลา 19 ผมอยู่ต่างประเทศ ขณะทาง ประเทศชิลี เกิดเหตุการณ์ ทหารล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง มีการเดินขบวนประท้วง สองเหตุการณ์ซึ่ง ประจวบเหมาะ ทำให้ผมตัดสินใจ มุ่งมั่น ว่า หากเราต้องการสร้างสังคมใหม่ จำเป็นต้อง ปฏิวัติความคิด จะพึ่งเฉพาะกลไกลรัฐ ไม่ได้ ช่วงที่เรียนอยู่อังกฤษสมัครเป็นสมาชิก พรรคสังคมนิยมกรรมกร (Socialist Worker Party) แนวทรอสกี้ เรียนรู้ เรื่องสังคมนิยม ทำงานจัดตั้งและมีบทบาทหลัก คือ ทำงานเคลื่อนไหวร่วมกับสหภาพแรงงาน พรรคเป็นแหล่งให้การศึกษาแนวมาร์กเป็นประสบการณ์จริงประจวบกับเรื่องที่สนใจเรียน ก็คือ การเมืองเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อเรียนจบ ทำงานเป็นนักวิจัยในห้องแล็ปและใช้ชีวิตที่อังกฤษอยู่นาน เกิดอยากกลับเมืองไทย เอาดื้อ ๆ (หัวเราะ) อีกอย่าง การล่มสลายของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยและกำแพงเมืองเบอร์ลินน์ ทำให้ แนวคิดสังคมนิยมอ่อนไหวลงพร้อมกัน บอกกับตัวเองว่า ต้องทำอะไรสักอย่าง เพราะ หากไม่มีการใช้แนวคิดมาร์กซิสต์ มอง 2 เหตุการณ์นี้ ผลก็คือ สังคมนิยมตายแล้ว จริง ๆ การสรุปว่า สังคมนิยมไร้อนาคต เป็นการด่วนสรุปเร็วเกินไป ทั้งที่ เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ แสดงออกได้ชัดเจนว่า ขบวนประชาชนยังอยู่

ThaiNGO.org: แต่ ซึมเซา ลงทุกที
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : หากเรามองเพียงแค่ พิธีรำลึก ภาพก็จะออกมาในลักษณะนั้น ต้องไม่ลืมว่า เหตุการณ์พฤษภาทมิฬสร้างกลไก ปฏิรูปการเมืองและประชาธิปไตยบ้านเรามีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นหลายอย่าง ผลักดันพร้อมกับขยายพื้นที่ประชาธิปไตยแก่สังคม วงกว้าง

ThaiNGO.org: เห็นด้วยกับ รัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือเปล่า
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ..เห็นด้วย สิ (ยิ้ม) แต่ไม่ใช่ลักษณะหรือวิธีการที่ใช้ใน วันนี้ ผมเห็นด้วยกับการขยายพื้นที่สิทธิเสรีภาพ ความจริง ภาคประชาชน ต้องการอย่างนั้น แต่ วันนี้สิ่งที่ประชาชนกำลังได้รับ คืออะไร พื้นที่ของสิทธิเสรีถูกเบียดบัง รัฐธรรมนูญใหม่กลับเป็นช่องขยาย แนวความคิดเสรีนิยม หรือแนวคิดที่บอกว่า ควรจะต้องแยกการเมืองออกจากวุฒิสภา ซึ่งความจริงแล้วไม่อาจจะทำอย่างนั้นได้ หรือการพูดว่า องค์กรอิสระไม่ทำงาน องค์กรอิสระ ในโลกนี้มีจริงหรือ นักมาร์กซิส มองว่าแนวคิดอย่างนี้เป็น แบบเสรีนิยม พหุนิยม ทางการเมือง เนื่องจากขบวนประชาชนไทยละเลย เรื่อง ทฤษฎีองค์รวมที่ฝ่ายซ้ายเคยใช้ จนไม่มี ทฤษฎีอะไรคัดค้านทฤษฎีเสรีนิยม พหุนิยม ผลก็คือ ขบวนประชาชนไทยฝากกับการปฏิรูปรัฐธรรมนูญ-การเมือง ทั้งที่นักคิด นักทฤษฎีหลายฝ่ายไม่สบายใจ

ThaiNGO.org: อาจารย์แยกสังคม ออกเป็นขั้วซ้าย-ขวา หรือเปล่า
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ถามว่า ใคร จะอยู่ตรงกลางได้จริง ยกตัวอย่างว่า เกิดสงคราม ฝ่ายหนึ่งต้องการสันติภาพอีกฝ่ายต้องการสงคราม คน ตรงกลางจะทำอย่างไร หรือกรณีประหารชีวิต ฆ่าหรือไม่ฆ่า คน ตรงกลางจะทำอย่างไรหรือจะบอกว่าต้องรับฟังความคิดของทั้งสองฝ่าย แล้วอย่างไร ในที่สุดต้องตัดสินใจอยู่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง กรณีแปรรูปหรือไม่แปรรูปรัฐวิสาหกิจ คนตรงกลางจะมีจุดยืนอย่างไร คำตอบ คือ แปรหรือไม่เท่านั้น ตรงกลางอยู่ที่ไหน

ThaiNGO.org: พฤษภาทมิฬ พิสูจน์ให้เห็นว่า ชนชั้นกลาง คือ พลังผลักดัน
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ดูเหมือนว่า ชนชั้นกลางจะเป็นพลังหลัก แต่ไม่ใช่ พลังหลัก คือ กลุ่มคนที่ต่อสู้กับตำรวจ-ทหาร คนสูญเสียไม่ใช่ ชนชั้นกลาง กระทั่ง กดดันให้ สุจินดา ลาออกได้ ความจริง เราควรเข้าใจว่า เหตุการณ์พฤษภาทมิฬเป็นพลังขับดันให้เกิดประชาธิปไตยและการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นหลายอย่างในสังคม ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงรัฐธรรม นูญ แม้ว่า การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างจะไม่ได้เป็นสิ่งที่ประชาชนมุ่งหวังเอาไว้ทั้งหมดและนักมาร์กซิสทุกคนเชื่อมั่นว่า นี่คือ สัญญาณที่ดีในการรื้อฟื้นสังคมนิยม เพราะว่า ก่อนหน้านั้น การเคลื่อนไหวของภาคประชาชนลดบทบาทลงเรื่อย ๆ และมีการสรุปกันในวงกว้างว่า ต้องประนีประนอมกับระบบอำนาจ แต่เหตุการณ์พฤษภาทมิฬแสดงให้เห็นและเป็นการตั้งคำถามว่า จริงหรือไม่ ที่สังคมนิยมตายแล้ว ที่ชัดเจน ในโลกยุคโลกาภิวัตน์ คือ การรื้อฟื้นการเคลื่อนไหวที่ ซีแอตเติ้ล การเคลื่อนไหว ค้าน WTO และกลุ่มพลังประท้วงสงคราม

ThaiNGO.org: เป็นแง่บวกในการรื้อฟื้น สังคมนิยม
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ คือ คนบางคน ไม่รู้ว่า การออกมาเคลื่อนไหวหรือวิธีการมองสังคมของตน เป็นสังคมนิยม การทำงานของฝ่ายซ้าย คือ การยืนเคียงข้างคนจน การเคลื่อนไหวลักษณะเหล่านี้ ล้วนเรียกว่า จุดกำเนิดใหม่สังคมนิยม ทั้งสิ้น

ThaiNGO.org: กลับมาประเทศไทย ปี อะไร…2539 กลับมาเพื่อฟื้นระบอบสังคมนิยมในประเทศไทย
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ ภารกิจที่มุ่งหวัง นั่นคือ การรื้อฟื้นวิธีคิดแบบสังคมนิยมและเหตุผลส่วนตัว คือ ผมเป็นคนไทย

ThaiNGO.org: เริ่มต้นยังไง
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : โชคดีที่ผมเจอ คน ที่มีความคิดเหมือนกัน หลายคน ทั้งอดีตฝ่ายซ้าย หลายคนอาจจะคลุกคลีกับฝ่ายซ้ายหรือบางคนอาจจะยังไม่เคยเจอความคิดฝ่ายซ้าย จุดร่วมของ คน เหล่านี้ คือ ความคิดที่ว่า จะต้องมีอะไรใหม่เกิดขึ้นในสังคมนี้ ทั้งแนวความคิด การเมืองและความเป็นธรรมทางชนชั้น ตั้งกลุ่มประชาธิปไตยแรงงาน

ThaiNGO.org: ทำงานยังไง
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : จุดหลัก คือ พยายามสร้างหน่ออ่อนพรรคสังคมนิยมในประเทศไทย คือ พรรคสังคมนิยม ไม่ได้มีความหมายเชิงการเมืองหรือระบบการเมืองเพียงเท่านั้น แต่หมายถึง กลุ่มคน ที่มีความเห็นร่วมกันในการพัฒนาทฤษฎีและปรับใช้กับสังคมไทย ฉะนั้น ความหมาย จึงมุ่งไปที่กลุ่มคนที่มีลักษณะร่วม บางอย่างทางการเมือง หลายคนจะตั้งคำถามว่าเมื่อไร กลุ่มประชาธิปไตยแรงงาน (กปร.) จะตั้งพรรค (หัวเราะ) หรือไม่เห็นมีทีท่าว่าจะตั้งพรรค ความหมายของผม คือ พรรคมีอยู่แล้ว

ThaiNGO.org: มวลชนของ กปร. คือใคร
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : นักศึกษา กรรมกรโรงงาน พนักงานบริษัทและลูกจ้างโดยทั่วไป แต่มุ่งไปที่คนรุ่นใหม่ จะเห็นว่า การประท้วง WTO หรือสงคราม พลังส่วนใหญ่มาจากคนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะ คนระดับมัธยม ฉะนั้น หากเราต้องการรื้อฟื้นความคิดฝ่ายซ้ายหรือสร้างความคิดที่ค้านระบบทุนนิยมแต่อาจจะไม่เรียตัวเองว่าฝ่ายซ้ายต้องอาศัย คนรุ่นใหม่

ThaiNGO.org: คนรุ่นใหม่ คือ กำลังหลัก
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ คือ หากไม่ทำงานกับคนรุ่นใหม่ การทำงานจะไม่สำเร็จ ตัวอย่าง ในประวัติศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างหลายครั้ง ทั้งในไทยหรือของโลก 14-6 ตุลาหรือเหตุการณ์ ยุค1968 ทั้งในยุโรปและอเมริกา เป็นผลมาจากพลังของคนรุ่นใหม่ ผมคิดว่าคนรุ่นใหม่ วันนี้ พลังตื่นตัวสูง อีกอย่างผมคิดว่า คนรุ่นใหม่ ไม่มีบาดแผลจากอดีต คือ ไปถามคนอายุ 40-50 วันนี้ เค้าจะตอบว่า เค้าได้ทำทุกอย่างแล้ว ฉะนั้น คนรุ่นใหม่มีพลังแห่งการมองโลกอย่างสดใส (หัวเราะ)

ThaiNGO.org: อาจารย์มีบาดแผล หรือเปล่า
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ไม่ (หัวเราะ ก่อนตอบทันที) ที่ไม่เพราะมีสาเหตุ 2 ประการ หนึ่งผมค่อนข้างโชคร้าย หลาย ๆ ครั้ง เมื่อเกิดการต่อสู้ใหญ่ ๆ ผมมักจะไม่อยู่ในเหตุการณ์ ตุลาและพฤษภา ผมอยู่อังกฤษ หรือเหตุการณ์ค้านสงครามในอังกฤษ ที่มีคนออกมาเดินบนถนน 2 ล้านคน ผมก็กลับมาเมืองไทย ฉะนั้น ผมจึงไม่ผิดหวัง หากผมเป็นอย่าง เสกสรร ที่เคยนำมวลชนเป็น แสนคน ผมอาจจะมีสิทธิ์ ผิดหวัง อีกประการผมคิดว่า เรา จำเป็นต้องยอมรับความจริงและในขณะเดียวกัน การมองโลกแง่ดี เป็นสิ่งจำเป็น คือ เราต้องมีฝัน เป็นบทเรียนบทหนึ่งของ อันโตนิโอ กรัมชี่

ThaiNGO.org: กล้าฝัน กล้ายอมรับความจริง
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ถูกต้อง

ThaiNGO.org: ความฝันสวนทางกับแบบอย่างการเป็น อาจารย์ ที่ดีหรือเปล่า
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : (หัวเราะ) ผมคิดว่า อาจารย์ ไม่ใช่แบบอย่าง อาจารย์ต้องฝึกฝนให้นักศึกษามีทักษะในการ คิด เขียน การแย้งและการใช้เหตุผล ผม จะไม่เป็นแบบอย่าง การเป็นอาจารย์ของผม สอดคล้อง กับความฝัน ตรงที่ ผมสอนสองรายวิชา คือ การเมืองเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และทฤษฎี มาร์กซิส การเป็นนักเคลื่อนไหวช่วยผมเป็นอย่างดี การเคลื่อนไหวทำให้ผมเห็นว่าสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในสังคมมีทั้งบวก-ลบซึ่งเป็นการทดสอบความคิดทางทฤษฎีอยู่ตลอดเวลา นี่แหละ เป็นสิ่งสำคัญในการสอน

ThaiNGO.org: เผชิญความจริงในสังคมแล้วมาปรับใช้กับทฤษฎี
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ นักมาร์กซิส มองว่า จะเปลี่ยนแปลงสังคมได้ก็ต่อเมื่อชนชั้นกรรมาชีพได้ลุกขึ้นสู้ เมื่อออกไปเคลื่อนไหวข้างนอก กลับพบว่า ชนชั้นกรรมาชีพไม่สู้หรือเพิ่งลุกขึ้นสู้ (หัวเราะ) นักมาร์กซิส ก็ต้องหาคำตอบว่า ทำไม เกิดอะไรและจะแก้ปัญหาได้อย่างไร

ThaiNGO.org: การเคลื่อนไหวของประชาชนวันนี้ คือ การเคลื่อนเพื่อผลประโยชน์เฉพาะ หรือเปล่า
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : การต่อสู้ทางชนชั้นในระดับแรก ล้วนเป็นการเคลื่อนไหวเพื่อผลประโยชน์ของตัวเองทั้งสิ้น หลังจากนั้น การเคลื่อนไหวจtยกระดับเป็นผลประโยชน์ร่วมทางชนชั้น ฉะนั้น ผมคิดว่าการเคลื่อนไหวเพื่อประโยชน์เฉพาะ ไม่ใช่เรื่องแปลก ถูกต้อง ที่เค้าจะออกมาเรียกร้อง ในขณะเดียวกัน เค้าก็ได้สร้างบรรทัดฐานสำหรับกรรมาชีพและชาวนา คนอื่น ๆ ลองคิดดูว่าหากเกิดการแปรรูปการไฟฟ้า คนเสียประโยชน์ คือ คนทั้งชาติ

ThaiNGO.org: กรณี ยาย ไฮ ขันจันทา อธิบายอะไรได้บ้าง
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ผมคิดว่า ต้องตั้งคำถามว่า กรณียายไฮเป็นภาพหนึ่งของความอยุติธรรมเท่านั้น คือ ยายไฮ ต่อสู้กับสมัชชาคนจนมานาน นี่แหละคือ พลังการต่อสู้ของ ยายไฮ ที่ค่อย ๆ สะสม ลองคิดดูว่า หากยายไฮต่อสู้ด้วยตัวเองตลอด 27 ปี ยายไฮ คงไม่มีพลังเพียงพอ ต้องไม่แยกการเคลื่อนไหวระดับบุคคลออกจากขบวนการเคลื่อนไหว

ThaiNGO.org: อาจารย์จะพูดอะไรกับคนรุ่นใหม่ในยุคทุนเสรี
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : คำถาม คือว่า จริงหรือเปล่าที่สังคมไทยเข้าสู่ทุนนิยม เต็มรูป ผมหมายถึงว่า สังคมไทยเข้าสู่ทุนนิยมเต็มตัวนานมาแล้ว นับตั้งแต่ต้นรัตนโกสินทร์ เหตุการณ์ กรือเซะ ปัตตานี เป็นปัญหาสะสมนับตั้งแต่ ยุคสร้างรัฐชาติ รัฐชาติ คือ กลไกขยายระบบทุนนิยม กษัตริย์และชนชั้นนำของสังคม ยุคนั้น ปรับตัวเข้าหาระบบทุนของจักวรรดินิยม ฉะนั้น จะเห็นว่ารัฐสมัยใหม่ซึ่ง รัชกาลที่ 5 สร้างขึ้น เป็นยุคต้นโลกาภิวัตน์ในภูมิภาคเอเชีย ยุค วิกฤตเศรษฐกิจ 1930 ความตกต่ำทางเศรษฐกิจ ทำให้เกิดการปฎิวัติ 2475 โลกาภิวัตน์ มีมานานและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาเกิดและเข้าสู่ประเทศไทยมานาน ที่ซับซ้อน คือ นโยบายของรัฐบาลนี้

ThaiNGO.org: ยังไง
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : มีการวิเคราะห์นโยบายของรัฐบาลนี้ออกมาในหลากหลายมุมมอง ผมคิดว่า หากมองภาพรวมการกู้วิกฤติเศรษฐกิจต้องแก้ปัญหาสังคม ในหลาย ๆ ด้าน แต่รัฐบาล กลับมองว่า ต้องปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจให้แข่งขันหรือยืนอยู่ในระดับโลกโดยการปรับโครงสร้างสังคมใหม่ กระตุ้นการบริโภค สร้างระบบหรือกลไกราชการ กำกับชุมชนเน้นเทคโนโลยีและความทันสมัย สร้างทักษะการผลิต หนึ่งผลิตภัณฑ์หนึ่งตำบลกระทั่ง แปรรูปรัฐวิสาหกิจ ต้องยอมรับว่า ช่วงวิกฤติเศรษฐกิจ ประชาชน กลุ่มใหญ่ได้รับความเดือดร้อน นโยบายของรัฐบาลนี้จึงได้รับเสียงตอบรับ นโยบายสามสิบบาทรักษาทุกโรค บ้านเอื้ออาทร กองทุนหมู่บ้าน คือ ประโยชน์กับประชาชนโดยตรง ความจริงผมว่า มันน่าจะฟรีด้วยซ้ำ(หัวเราะ)คงต้องใช้เวลากว่าประชาชนจะเห็นว่า ระหว่างที่มือข้างหนึ่งกำลัง แจกของฟรี มืออีกข้าง กำไม้กระบองแอบไว้ข้างหลัง

ThaiNGO.org: รัฐใช้กลไกควบคุมสังคมอย่างแนบเนียน
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ แต่การปราบปรามทำสงครามยาเสพติดหรือท่าทีกรณีภาคใต้ที่นับวันจะซับซ้อน คือ ความรุนแรง รัฐบาลนี้เปิดศึกทางความคิดกับภาคประชาชนได้ดุดันที่สุดแต่ก็เกิดเหตุการณ์หลายอย่างที่ทำให้รัฐบาลนี้ต้องปั่นป่วน ไข้หวัดนกหรือเหตุการณ์ทางภาคใต้ ประชาชนเริ่มไม่พอใจการใช้อำนาจ และการคอร์รัปชั่น เชิงนโยบาย ท่าทีของรัฐในการเข้าคุมสื่อและคนที่ออกมาวิพากษ์วิจารณ์การทำงานของรัฐบาล ล้วนเข้าข่ายเผด็จการ นับวัน สังคมกำลังมองเห็นเงื่อนงำเหล่านี้ และรัฐบาลก็ควบคุมเหตุการณ์เหล่านี้ไม่ได้

ThaiNGO.org: แต่ กรือเซะ สังคมก็เห็นด้วยกับการทำงานของรัฐบาล
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ หากมองอีกด้านหนึ่ง นี่แหละ คือ ผลสำเร็จของนักปกครอง ผมคิดว่า พรรคไทยรักไทยมีอำนาจได้มากมายขนาดนี้สะท้อนความอ่อนแอของภาคประชาชน เรา กำลังตกอยู่ภายใต้ความหวาดกลัว ถึงเวลาแล้วที่ ภาคประชาชน จะต้องประเมินกันอย่างจริงจังว่า เรา จะเคลื่อนไหวอย่างไรสำหรับการเปลี่ยนแปลงสังคม กรณี กรือเซะ ทั้งที่มีการออกมาคัดค้านติติงจากหลายฝ่ายทั้งในเชิงข้อมูล การพูดและการเขียน หรือหลังจากเกิดเหตุการณ์ก็มีการรวบรวมตีแผ่เรื่องราว ปรากฏว่า เหตุการณ์วันนั้น ประชาชนที่ถูกยิงหลายคนไม่มีอาวุธ บางคนถูกยิงทั้งที่มีกุญแจมือ การทำงานลักษณะนี้ คือ รูปแบบหนึ่งของการเคลื่อนไหว เป็นการคานกันในเชิงข้อมูล ประชาชน ต้องตั้งข้อสงสัยว่าความจริงอยู่ที่ไหน ไม่ใช่ เลือกที่จะเชื่อฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด ประชาชน วันนี้ กำลังคล้อยตามรัฐบาล คนกลุ่มนั้น ไม่ได้ติดยาหรือถูกล้างสมอง หากภายใต้พฤติกรรมของ คนกลุ่มนั้น การวิ่งออกไปมือเปล่ามีความหมายว่าอะไร วันนี้ ประชาชน รู้เพียงว่า คนกลุ่มนี้ คือ พวกก่อความไม่สงบที่ต้องใช้กำลังเข้าปราบ แต่หากมีโอกาสยืนยันข้อมูลอีกด้าน หากทำได้ (หัวเราะ) ประชาชนอาจจะเปลี่ยนใจ

ThaiNGO.org: ทำไมไม่มี ใคร ออกมายืนยัน อะไร ทั้งที่มีข้อมูล
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ไม่ทราบ ผมคิดว่า เรา ต้องมาตั้งคำถามกันว่า เกิดอะไรขึ้น

ThaiNGO.org: เกิดอะไรขึ้น
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ผมคิดว่า ปัญหาใหญ่ของขบวนประชาชนและเอ็นจีโอ วันนี้ คือ การคิดเห็นแบบแยกส่วน นับตั้งแต่พรรคคอมมิวนิสต์ล่มสลาย ทฤษฎีองค์รวมถูกละทิ้ง เอ็นจีโอ กลายเป็นเพียงผู้เชี่ยวชาญเชิงประเด็น เท่านั้น ทำงานเขื่อนก็ตามปัญหาเขื่อน หรือ เรื่องเขื่อนก็แยกส่วนออกเป็นกลุ่มปัญหาเขื่อนอีก กรณีท่อก๊าซ หรือ กรณีที่ดิน ก็แยกกันไปทำงานตามความเชี่ยวชาญ ทำให้การออกมาเคลื่อนไหวคัดค้านสงคราม หรือ WTO ไม่ได้รับเสียงตอบรับหรือไม่กล้าออกมาวิพากษ์วิจารณ์ รัฐบาล กรณีภาคใต้จึงคล้ายกับว่า ไม่ใช่เรื่อง

ThaiNGO.org: สถานการณ์สังคมนิยมโลกเป็นอย่างไร
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : อยู่ในช่วงรื้อฟื้นใหม่ เช่น ชัยชนะของพรรคแรงงานใน บราซิล มีประธานาธิบดีที่มาจากชนชั้นแรงงาน ที่ชื่อ ลูล่า หรือ ล่าสุดการเลือกตั้งครั้งใหม่ ในอินเดีย ที่พรรคกรรมกรได้รับคะแนนเสียงสูงสุด หรือที่อังกฤษ เกิดกลุ่มซ้ายใหม่ ท้าทาย พรรครัฐบาลและพรรคแรงงานเก่าหรือการเลือกตั้งท้องถิ่นในยุโรปที่มีการจัดตั้งพรรคสังคมนิยมใหม่ หรือ การกำเนิดใหม่ของฝ่ายซ้ายในสมัชชาสังคมโลก (Wold Socail Forum) หรือการออกมาประท้วงสงครามที่มีฝ่ายซ้ายเป็นแกนในการเคลื่อนไหว เรียกว่า เลือดใหม่

ThaiNGO.org: ดูเหมือนว่ากลุ่มประชาธิปไตยแรงงาน ค่อนข้างขัดแย้งแนวทางอื่น ๆ
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ทั้งเห็นด้วยและขัดแย้งนะ เพียงแต่ เรา พยายามท้าทายการทำงานแบบเก่า

ThaiNGO.org: แบบเก่า คือ
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : คือ การมองประเด็นทางสังคมแบบแยกส่วน เน้นเคลื่อนไหวแบบ เอ็นจีโอ แทนการสร้างพรรคการเมือง การปฎิเสธ ทฤษฎีชนชั้นหรือทฤษฎีองค์รวม แต่สร้างทฤษฎีประชาสังคม คือ เรา พยายามถกเถียงกับภาคประชาชน ซึ่งแน่นอนว่า ช่วงแรกปฎิกิริยาที่เกิดขึ้น คือ ความไม่พอใจซึ่งเวลาได้พิสูจน์แล้วว่า เรา ยินดีสร้างแนวร่วมและหนุนเสริมการเคลื่อนไหว แต่ความขัดแย้งเชิงความคิดจำเป็นต้องมี

ThaiNGO.org: ประชาสังคมไม่ดีหรือ
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ดี แต่ทฤษฎี ประชาสังคม วันนี้เป็นจริงหรือเปล่า ถามว่า ชาวมุสลิม ปัตตานี หรือ ชนกลุ่มน้อย ไร้สัญชาติ เชียงราย มีสิทธิจริงหรือ หรือ ชาวจะนะ ประชาสังคม ทำอะไรได้บ้างหรือเปล่า ทฤษฎีประชาสังคมกำลังมองข้ามรูปแบบทางชนชั้นที่มีอยู่จริง เรามีประชาพิจารณ์ รัฐบาลฟังจริง แต่เฉย หรือปฏิเสธ แล้วเราจะแก้ไขเรื่องนี้ยังไงต่อไป นี่เป็นปัญหา ประชาพิจารณ์ คือ สิ่งที่ถูกต้องและจำเป็น แต่ถามต่ออีกว่า หากรัฐบาล เฉย เราจะทำอย่างไร หรือการออกมาคัดค้านการแปรรูป หากรัฐบาลไม่ยอมเดินหน้าแปรรูปเราจะทำอย่างไรต่อไป

ThaiNGO.org: ทำอย่างไร
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : เรา ต้องพิจารณาเรื่องอำนาจ การเคลื่อนไหวกดดันต้องเกิดพลัง ประชาสังคม กำลังสร้างภาพว่า สังคมมีกติกาแบบเป็นกลาง ทุกคนมีสิทธิเท่ากัน มีอิทธิพลเท่ากัน ซึ่ง ไม่จริง นักมาร์กซิสจะมองว่า อำนาจรัฐจะต้องเป็นของประชาชน รัฐ คือ เครื่องมือทางชนชั้นเท่านั้น ซึ่งผมไม่หวังอะไรกับรัฐของชนชั้นนายทุน ประชาชนสามารถกดดันอำนาจเหล่านี้ได้แต่ต้องมีวิธีการใดใดก็ตามที่ยอมให้ รัฐ ยอมจำนน การประนีประนอม ไม่อาจทำอะไรได้

ThaiNGO.org: ประชาชนยึดอำนาจรัฐนายทุนจะกดขี่ นายทุน หรือเปล่า
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ นายทุนก็จะถูกกดขี่ แต่หมายความว่า สถานการณ์แบบนั้นไม่มีความมั่นคง หมายความว่า จะต้องไม่มีชนชั้นนายทุน ไม่อย่างนั้น นายทุนจะกลับมามีอำนาจใหม่ได้

ThaiNGO.org: ยังไง ปิดประเทศ ไม่ต้องค้าขาย
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ไม่ ต้องไม่มีการกุมกลไกโดยคนส่วนน้อยหรือคนที่ควบคุมการถือหุ้นหรือเป็นเจ้าของเพียงแต่ผู้เดียวในระบบเศรษฐกิจหรือปัจจัยการผลิต เรา ต้องทำให้ระบบกว้างขวาง โอบรับ สร้างสำนึกร่วมในความเป็นเจ้าของและการตัดสินใจอยู่ภายใต้ลักษณะของประชาธิปไตย หมายความว่า กิจกรรมทุกอย่าง สังคมจะมีสำนึกร่วมกันทั้งหมด แต่ก็ไม่ใช่รูปแบบรัฐวิสาหกิจ ถามว่า กฟผ. วันนี้ ประชาชน มีสิทธิ์ในการกำหนดอะไรหรือไม่ ไม่มี

ThaiNGO.org: ระบบการเมืองแบบตัวแทน ใช้ไม่ได้อีกต่อไป
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : อันนี้เป็นปัญหาสำคัญมากสำหรับประชาชน ประชาธิปไตยแบบตัวแทนไม่อาจสร้างสังคมที่เป็นธรรมได้แต่เราจะต้องมีประชาธิปไตย แต่จะเป็นแบบไหน หากเรา สรุปว่า ประชาธิปไตยแบบตัวแทนที่หมายถึงการเลือกคนเข้าไปนั่งในสภานั่นเป็นเพียงรูปแบบหนึ่ง แต่ความจริง ประชาธิปไตยมีหลากหลายรูปแบบ นักมาร์กซิส คอมมูน ปาร์ตี้ หรือระบบสังคมนิยมอย่าง โซเวียต ยุคแรก แทนที่เราจะโยนประชาธิปไตยแบบตัวแทนทิ้งทั้งหมดมานั่งขบคิดกันสิว่า เรา จะสร้างกลไกใดใด สำหรับ ควบคุมตัวแทนเหล่านั้น เพราะทุกวันนี้ เรา เลือกตั้งแล้วปล่อยให้พวกเค้าทำอะไรก็ได้ คงต้องยอมรับว่า มวลชน วันนี้เติบโตขึ้นภายใต้การยอมรับ ทุน เข้าเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินชีวิต สำนึกทางชนชั้นที่เคยไพศาล กลายเป็นสิ่งที่มาร์กบอกว่าเป็นเพียง ขยากของประวัติศาสตร์

ThaiNGO.org: ขยากของประวัติศาสตร์
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ มีคนบอกว่า กรรมาชีพ นอกจากจะล้มระบบทุนแล้วยังต้อง ล้างขยะออกจากสมองของตัวเอง ยกตัวอย่างว่า เราไม่เชื่อใช่ไหมว่า คนสามารถปกครองตัวเองได้โดยไม่มีรัฐหรือ เราไม่เชื่อว่า การแก้ปัญหากรณีภาคใต้ ด้วยการถอนทหารออกจากพื้นที่จะเป็นการแก้ปัญหาและทำให้เกิดความสงบสุข หรือ หากปล่อยให้ทุกคนถืออาวุธ คน จะไม่ฆ่ากัน เราไม่เชื่อ เพราะเราถูกกล่อมเกลามา แม้ เราจะพยายามออกจากกรอบความคิดเหล่านี้ให้ได้ ขยาก ของความคิดที่มาร์กพูดยังคงหลงเหลือยู่ในหัว

ห้องทำงานส่วนตัวที่จุฬาฯ

ThaiNGO.org: ถอนทหารจากภาคใต้สร้างความสงบได้จริงหรือ
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ขึ้นอยู่กับว่า เรา มองว่าจุดศูนย์กลางของความรุนแรงอยู่ที่ไหน กลุ่มมุสลิมที่ภาคใต้หรือเปล่า หรือ รัฐอำนาจวันนี้ หากเป็นอย่างหลังก็ถอนทหารออกจากพื้นที่ภาคใต้

ThaiNGO.org: มองคนรุ่นใหม่วันนี้ อย่างไร
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ไม่อย่างไร (หัวเราะ) คือ ผมคิดว่า หากเราจะสร้างสังคมใหม่ เราจะต้องสร้างคนที่นำตนเองได้ บ่อยครั้งที่ภาคประชาชนทำตัวเองเหมือนศาสดาใหญ่ องค์กรต่าง ๆ เมื่อมีคนรุ่นใหม่เข้ามาทำงานจะได้รับการฝึกฝนให้อยู่ภายใต้ความคิดของคนพวกนี้ ต้องไม่เถียง ขณะกลุ่มประชาธิปไตยแรงงานสร้างบรรยากาศการถกเถียง

ThaiNGO.org: ระหว่างถกเถียงกับก้าวร้าวมีเส้นบางบางกั้น
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ เป็นสิ่งละเอียดอ่อนที่ต้องฝึกฝน คือ บางคนมองว่า แค่เถียงก็ก้าวร้าวซึ่งผมมองว่า ผิด แต่เราก็คงต้องระวังเรื่องการใช้คำพูดหรือการแสดงสีหน้าท่าทาง

ThaiNGO.org: วิธีคิดเหล่านี้หลายคนอาจจะมองว่า รุนแรง
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : แต่ไม่ถึงขั้นจับปืน (หัวเราะ) ผมคิดว่า เราต้องสร้างวัฒนธรรมการยอมรับ จริง ๆ แล้วเรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่ เรากำลังพูดถึง วัฒนธรรม เชิงองค์กร ซึ่งต้องรื้อวัฒนธรรมศาสดาชี้นำ สร้างวัฒนธรรมการถกเถียง กล้าแสดงความคิดเห็น จุดนี้ คือ จุดหลักของการเปลี่ยนแปลง

ThaiNGO.org: คนรุ่นใหม่ วันนี้ ที่อ่านหนังสือเพียง 6 บรรทัด/ปีนะหรือ
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ไม่รู้นะ ผมข้องใจเรื่องนี้เหมือนกัน จึงสร้างแบบสอบถามในสยามสแควร์ ถามว่า ติดตามข่าวสารหรือไม่ ส่วนใหญ่ก็ตอบว่า อ่านและติดตามข่าวสารทั้งทางวิทยุและหนังสือพิมพ์ ถามว่า มีความเห็นอย่างไรกับการส่งทหารไปอิรัก เค้าตอบว่า ไม่เห็นด้วย ถามเค้าว่า รู้จักสมัชชาคนจนหรือไม่ หลายคนก็ตอบว่า ไม่รู้จัก แต่เมื่อพูดคุยเค้าจะเกิดความรู้สึกร่วม คือ ภาพที่เราเห็นคนรุ่นใหม่ ผมคิดว่า มันไม่ได้บอกว่า เค้าจะนิ่งเฉยกับสภาพทางสังคม เค้ามีแนวโน้มที่จะเข้าข้างผู้ที่ได้รับความเดือดร้อน ถามเค้าว่า ชาวนาที่ไม่มีที่ดินสมควรจะเข้ายึดที่ดินหรือไม่ เป็นเรื่องใหญ่มาก เพราะเรากำลังท้าทายระบบกรรมสิทธิ์ หากก็มีส่วนหนึ่ง บอกว่า หากไม่มีจริง ๆ ก็น่าจะทำได้ หมายความว่า เค้าจะมีวิธีคิดของเค้า ผมคิดว่า ผู้ใหญ่โดยเฉพาะคนเดือนตุลา ด่วนสรุปหนทางของคนรุ่นใหม่ยุคนี้เร็วเกินไป แถมยังดูถูก จำเป็นต้องเปลี่ยนท่าที อย่างเช่น กลุ่มประชาธิปไตยแรงงานที่รามคำแหงจะไม่ติดใจสงสัยกับเรื่องราวส่วนตัว คุณจะดื่มโค้ก แมคโดแนลหรือเรื่องการแต่งตัว ก็เป็นเรื่องส่วนบุคคล

ThaiNGO.org: สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ปัญหา
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่ บางทีอาจจะเรียกได้ว่า เป็นรูปแบบใหม่ในการขบถต่อระเบียบของสังคมเหมือน คนรุ่นใหม่ยุคเหตุการณ์ตุลา คำถาม คือว่า ทำไมผู้ใหญ่ยุคนี้กลับมองว่าเป็นเรื่องไร้สาระ เรื่องมันสลับซับซ้อนกว่านั้น และ ผมเชื่อว่า คนรุ่นใหม่ ไม่ได้คิดเพียงเรื่องราวของตัวเอง

ThaiNGO.org: แล้วอะไร คือ สิ่งที่บอกว่า วิสัยทัศน์กับชีวทัศน์ ต้องตรงกัน
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : เค้าจะบอกเราว่าอย่างนั้น การดื่มโค้กทำให้ เรายอมรับระบบทุนนิยม ทั้งที่จริงไม่เกี่ยวกัน การชอบแฮมเบอร์เกอร์ก็ไม่ได้หมายความว่าเราจะชอบบรรษัทข้ามชาติ หรือเรากินไก่ซีพีในแกงเขียวหวานเป็นเรื่องที่ชอบธรรม คือ เราหนีมันไม่พ้น เราอยู่ภายใต้กรอบของทุน เราจะหนีไปกินอะไร อย่าลืมว่า เราต้องอยู่กับความจริงโลก แต่ต้องมีความฝันและทำให้มันไปด้วยกันให้ได้ แต่ก็ไม่ใช้ประนีประนอมกับมัน

ThaiNGO.org: 10 ปีข้างหน้า กลุ่มประชาธิปไตยแรงงาน จะเป็นอย่างไร
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : เวลาจะพิสูจน์ตัวมันเอง

ThaiNGO.org: สังคมนิยมจะเปลี่ยนแปลงโลก
อ. ใจ อึ๊งภากรณ์ : ใช่

ทีมงาน ThaiNGO
มูลนิธิกองทุนไทย
webmaster@thaingo.org

18 มิถุนายน 2547