เสียงเพลงหัวใจเพื่อเธอ ดังขึ้นอีกครั้ง พร้อมจังหวะปรบมือร่วมกันของน้องๆ มัธยมปลาย โฮปแฟมมิลี่ แนวรบทางวัฒนธรรมกับเส้นทางใหม่ กลายเป็นผู้นำสารจากรากหญ้าสู่เมือง ในปีนี้จึงมาในชุดขุนพลเสื้อฟ้า พร้อมกับเรื่องราวคนหลังคลื่น และประกาศให้สังคมรู้ว่าเพียงรอยยิ้ม ความจริงใจ การให้กัน คุณก็เป็นส่วนหนึ่งในการช่วยเหลือสังคมได้

กลับมาอีกครั้ง กับดนตรีสัญจรเพื่อสุขภาวะสู่เยาวชน “หัวใจเพื่อเธอ ปีสอง” โดยครอบครอบวงดนตรีโฮป แฟมมิลี่ เพียงหวังให้บทเพลงและศิลปะได้สร้างความรัก ความเข้าใจ การมองโลกด้วยทัศนคติเชิงสร้างสรรค์สู่น้องๆนักเรียนวัยทีน ที่พิเศษในปีนี้คือ ทุกคนมาในชุดสีฟ้าอันสื่อความหมายไปถึงเหตุการณ์สึนามิ โฮปแฟมมิลี่จึงชักชวนน้องๆร่วมกันคืนความหวังคนหลังคลื่น พร้อมกับฝากเมล็ดพันธุ์แห่งความรัก ให้ทุกคนนำไปเพาะแล้วส่งต่อให้กับหัวใจของสังคมอีกหลายดวง
โครงการดีที่ทำให้คนรู้จักกับคำว่า ให้รัก ปันน้ำใจสู่สังคม พร้อมกับแบบอย่างที่ดีของโฮปและทีมงาน ภายใต้การสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. โดยมีทีมงานดินสอสีในการขับเคลื่อนกิจกรรมร่วมกับนักเรียนระดับมัธยมปลาย ในปีนี้มีการสัญจรตามโรงเรียนเป้าหมายถึง 30 โรงเรียน ทั้งในเขตกรุงเทพมหานคร นนทบุรีและจังหวัดเพชรบุรี เริ่มจากโรงเรียนสายปัญญา เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม ที่ผ่านมาเป็นแห่งแรก ต่อมาจนถึงโรงเรียนวัดบวรนิเวศ โดยมีเด็กนักเรียนระดับชั้น ม.4และ 5เข้าร่วมจำนวน 370 คน

นายบวรศักดิ์ จรูญพิพัฒน์กุล นักเรียนชั้น ม. 4 สายวิทย์ คณิต กล่าวว่า “การทำกิจกรรมนอกห้องเรียนเป็นสิ่งที่ดี ปีนี้มีกิจกรรมมากขึ้น มีการเขียนโปสการ์ดให้ผู้ประสบภัยสึนามิ ก่อนหน้าที่จะเข้าร่วมกิจกรรมไม่เคยรู้จักวงดนตรีโฮปมาก่อน และไม่ใช่สไตล์ของตัวเองด้วย แต่พอได้ฟังแล้วก็ชอบ หัวใจเพื่อเธอสำหรับผมแล้วคือ การเอาใจเขามาใส่ใจเราทั้งต่อตนเองและคนรอบข้าง โดยส่วนตัวแล้วผมทำกิจกรรมกลุ่มเยาวชนต่อต้านยาเสพติดกับโรคเอดส์ มีการจัดรณรงค์ จัดค่าย โดยตั้งกลุ่มแกนนำระดับโรงเรียนและมีการถ่ายทอดกิจกรรมนี้สู่รุ่นน้องต่อไป ที่สำคัญมีการประสานเครือข่ายเพื่อนๆต่างสถาบันด้วย นี่คือสิ่งที่ผมทำได้ดีที่สุดในขณะนี้”

นายรัฐศักดิ์ มณีเนตร นักเรียนชั้น ม.5 สายศิลป์ภาษา กล่าวว่า “ผมเข้าร่วมกิจกรรมนี้เป็นปีที่สองแล้ว รู้สึกว่าช่วยทำให้เราได้ปลดปล่อยความเครียดหลังจากการเรียนในห้องเรียน ถือเป็นกิจกรรมที่สร้างสรรค์ ประโยชน์กิจกรรมอย่างการเพ้นท์กระถางต้นไม้ ทำโปสการ์ด หรืออะไรก็ตาม ช่วยทำให้เรามีจิตใจที่แจ่มใส ซึ่งปกติผมจะเป็นคนที่ติดทีวีมากแต่ก็ไม่ได้ช่วยคลายเครียดได้เลย จึงหากิจกรรมดีๆอย่างนี้มาทำดีกว่า หัวใจเพื่อเธอสำหรับผมคือ การมอบหัวใจที่เสียสละ การเอาใจใส่ผู้อื่น ให้กำลังใจเพื่อน เช่น เพื่อนๆแข่งกีฬา เราทำได้ดีที่สุดคือการไปส่งแรงเชียร์ข้างสนาม สิ่งที่ผมทำได้ในตอนนี้คือ การเก็บขยะสักชิ้นหนึ่งเพื่อให้บ้านเมืองสะอาดขึ้น ถึงแม้จะเป็นเพียงชิ้นเล็กๆ แต่หากไม่เก็บเลยมันก็คือขยะกองโตนี่เอง”

รูปแบบของกิจกรรมเน้นการมีส่วนร่วมของนักเรียน เช่น การทำเข็มกลัดแบบเดียวในโลก เพ้นท์กระถางเพาะรัก เทียนเจลอุ่นไอรัก สมุดทำมือและการวาดโปสการ์ดจากใจ ที่มีการใส่ความหวังกำลังใจส่งให้ผู้ประสบภัยสึนามิ คืนโรงเรียนให้เด็กน้อย ที่มาของหนังสือลายมือโย้เย้ของเด็กๆ แห่งเกาะพีพี คืนรอยยิ้มให้วัยเยาว์ ซึ่งมูลนิธิเด็กเป็นอีกหน่วยงานที่พยายามกอบกู้รอยยิ้มของพวกเขา คืนบ้านเกิดให้ชุมชน โดยชูเรื่องของราตรี คงวัดใหม่ ที่ชุมชนแหลมป้อมแห่งบ้านน้ำเค็ม คืนเรือให้คนเล พร้อมเรื่องเล่าจากเฒ่าทะเลแห่งสังกาฮู้ คืนวิถีชีวิตให้มอแกน ก่อนจะสิ้นยิปซีทะเล ในส่วนบนเวทีประกอบไปด้วยละครคุณค่าหมายเลขศูนย์ อันมีเนื้อหาให้รู้จักแบ่งปันสร้างสุข นอกจากนี้ยังมีการสนทนาภาษาวัยเยาว์ซึ่งบอกเล่าเรื่องราว ทัศนคติของแขกรับเชิญอย่าง ธีรภาพ โลหิตกุล นักเขียนสารคดี นิรมล เมธีสุวกุล ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ วราภรณ์ สมพงษ์ พิธีกรและผู้ประกาศข่าว เป็นต้น

คุณ สุเทพ ถวัลย์วิวัฒนกุล หัวหน้าครอบครัวโฮป กล่าวว่า “แรงบันดาลใจที่ทำโครงการในปีนี้ ความเป็นจริงการทำกิจกรรมที่จะพัฒนาสติปัญญาของคน หรือสามารถโน้มนำให้ย้อนกลับมาทบทวนถึงวันข้างหน้า เกี่ยวกับการใช้ชีวิตอยู่ในสังคม รู้เท่าทันสังคมที่เลวร้ายมากขึ้นเรื่อยๆได้อย่างไร ในปีที่แล้วเราทำเป็นแบบอย่าง แต่ปีนี้สังเกตได้ว่าโรงเรียนต่างๆเช่น วัดบวรมีการทำโครงการได้ด้วยตนเอง ครั้งแรกที่อ่านเจอคำว่า จิตสาธารณะ ของหมอประเวศ วะสี ในความเข้าใจของผมนั้น เราควรมีจิตใจเผื่อแผ่ให้กับสังคม ด้วยการมีส่วนร่วมในการเข้ามาแก้ปัญหา หรือทำอย่างใดอย่างหนึ่งในเชิงสร้างสรรค์

ช่วงที่เกิดเหตุการณ์สึนามิ สิ่งที่เราเสียใจมากคือจำนวนของผู้เสียชีวิต ทรัพย์สินและสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติที่สูญเสียไป แต่พอเราลงไปในพื้นที่กลับทำให้นึกได้ว่า คนที่ยังอยู่เขาสูญเสียไปหมดทั้งพี่ ป้า น้า อา ลูกเล็กๆ แล้วตัวเขาจะอยู่อย่างไร ที่ยิ่งสะเทือนใจอีกคือ ชาวบ้านถูกอุปที่ดินซ้ำเติม เราได้แต่ปลอบใจเขาและเป็นเพื่อนกับเขาให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ในขณะนั้น ทำไมนายทุนถึงโหดเหี้ยมอำมหิตไปซ้ำเติมเขาได้ ทั้งที่นายทุนคนนั้นรวยล้นฟ้า ตายไปก็เอามันไปไม่ได้ แต่พอเราไปยืนที่ชายหาดก็ทำให้รู้ทันทีว่า หลังจากปรับปรุงแล้วนายทุนสามารถทำประโยชน์จากการท่องเที่ยวได้อย่างมหาศาล เพราะสาเหตุนี้เองที่ทำเขาอยากได้

สำหรับที่ อ.จะนะ จ.สงขลา ในวันที่เราเดินทางไปถึง พบว่าชาวบ้านกำลังละหมาดอยู่ เสมือนบอกให้พระเจ้ารับรู้ว่า ที่ดินที่เขาก่อสร้างโรงแยกก๊าซนั้นเป็นที่ดินสาธารณะหรือวะกัฟฮ์ เป็นของทุกคนที่ใช้ประโยชน์ร่วมกันได้ ไม่ใช่เอาทหารมาตั้งป้อมครอบครองไว้ แต่ภาพที่เราเห็นเป็นสิ่งที่มหัศจรรย์มาก ตั้งแต่ได้ใช้ชีวิตมาท่ามกลางการเรียกร้องที่เป็นธรรม ไม่เคยเห็นภาพที่จับใจอย่างนี้มาก่อน เป็นการต่อสู้เรียกร้องที่ลึกซึ้งเกินกว่าจะอธิบายได้ ตัวผมเองมีโอกาสได้ไปพูดคุยกับทหารที่ป้อม เขาบอกว่า มีคนจ้างให้เขามาทำหน้าที่ตรงนี้ก็ไม่รู้จะทำอย่างไร พี่ต้องเห็นใจผมนะ ผมขอร้องเขาว่า “อย่าทำลายชาวบ้านเลย เขาบริสุทธิ์ ขอให้คิดเสียว่า แม้ชาวบ้านจะต่างศาสนากับเรา แต่เขาก็เป็นคนเหมือนเรา เวลาข่าวทำร้ายชาวบ้านออกมามันไม่ได้เจ็บปวดเฉพาะพวกเขา พี่อ่านข่าวก็เจ็บไปด้วยเหมือนกัน”

ลูกโซ่ ปริตอนงค์ ถวัลย์วิวัฒนกุล บัณฑิตใหม่คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ กล่าวว่า “โลกในวันนี้มีทั้งแง่ดีกับแง่ลบ พ่อจะสอนตั้งแต่เล็กว่าให้มองทั้งสองด้าน ทุกวันนี้มีความโหดร้ายเกิดขึ้นมากมาย เกิดการปกครองด้วยคนที่ไม่มีศิลปะ ทำให้สื่อที่ออกมาไม่มีความอ่อนหวานเหมือนเมื่อก่อน เพราะเมื่อก่อนวิถีชีวิตของครอบครัวไม่ได้เป็นอย่างนี้ ปัจจุบันพ่อแม่เริ่มห่างไกลจากลูก ทำให้การจะหยิบยื่นความอ่อนโยน อ่อนหวานน้อยลง กิจกรรมหลายอย่างที่เคยเป็นศิลปะก็กลายเป็นการค้ากำไรมากขึ้น พื้นฐานการสร้างสุขภาวะจึงต้องเริ่มจากครอบครัวเป็นสิ่งแรก เพราะเราหวังโรงเรียน หวังเพื่อนไม่ได้ อย่างน้อยครอบครัวต้องมีเวลาให้กัน สำหรับโซ่จะยึดถือคุณธรรมอย่างหนึ่งที่พ่อสอนไว้ คือ ความอ่อนน้อมถ่อมตน ซึ่งทำให้เราอยู่กับผู้อื่นได้ อย่าคิดว่าตัวเองเก่งกว่าคนอื่น เราต้องให้เกียรติและรับฟังผู้อื่นทุกเมื่อ”

ลูกศร วฤทธรัชต์ ถวัลย์วิวัฒนกุล นักศึกษาคณะดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวว่า “โลกในมุมมองของตัวเองคือ คำว่ารักมากขึ้น แต่สังคมแห่งการให้น้อยลง ทำให้การปลุกจิตสำนึกคนนั้นทำได้ยาก ประกอบกับมีสื่อที่คอยปลุกเร้าให้เขาไปสนใจอย่างอื่น ผู้คนเริ่มคิดแต่เรื่องกำไร แต่ยังเชื่อมั่นว่าเด็กวัยรุ่นสามารถทำอะไรดีๆให้กับสังคมได้ แม้ว่าจะได้แง่คิดเพียงน้อยนิด แต่การทำความดีด้วยการให้นั้นเป็นสิ่งไม่น่าอาย สิ่งที่พวกเขาสามารถทำได้ง่ายที่สุดเลยคือ การเลิกสูบบุหรี่และห่างไกลยาเสพติด ไม่ละเมิดสิทธิของผู้อื่น สำหรับการสร้างสุขภาวะให้กับตัวเองมีทั้งระดับจิตใจ ร่างกาย หมั่นดูแลสุขภาพ เราต้องรู้จักสงบสติอารมณ์ หวังน้อยแต่ให้มากขึ้น ไม่ควรคาดหวังจากสิ่งต่างมากจนเกินไป

คุณธรรมของพ่อแม่ที่ยึดไว้คือ รู้จักการให้ก่อนที่จะได้รับ เวลาสอนลูกๆพ่อจะให้ก่อนโดยการไม่ใช้วิธีดุด่า แต่ใช้เหตุผลว่ามีอะไรก็มาคุยกันซึ่งถือเป็นการให้เกียรติเรา พ่อเคารพสิทธิของทุกคน มีประชาธิปไตยทำให้เรากล้าแสดงออก เพราะฉะนั้นเวลาเราออกไปสู่สังคมภายนอกเราจะเคารพ รับฟังผู้อื่นเช่นกัน สำหรับความหมายของ เมล็ดพันธุ์แห่งความรัก เริ่มจากครอบครัวของเราทั้งสี่คน คิดว่าเราสมบูรณ์แบบโดยไม่ได้คาดหวังและเปรียบเทียบกับใคร และเราก็ปลูกความรักจนโซ่กับศรโตขึ้นมาก้าวหนึ่ง คิดอะไรได้เอง รู้จักการแบ่งปันความรักในแบบที่เรามีให้กับผู้อื่น อยู่ที่ว่าเขาเหล่านั้นจะนำเมล็ดพันธุ์แห่งความรักไปเพาะต่อหรือไม่”

Heart for All หรือ หัวใจเพื่อเธอ หมายถึง จิตใจที่มองโลกและชีวิตอย่างมีคุณค่า รักและอาทรทั้งต่อตนเองและผู้อื่น มีความผูกพันและรับผิดชอบต่อส่วนรวม อันเป็นพื้นฐานสำคัญของกระบวนการเรียนรู้เพื่อสร้างสุขภาวะทั้งกาย ใจ สังคม ให้สามารถปรับตัวเรียนรู้อยู่ในสังคมที่ซับซ้อนได้อย่างเท่าทันและชาญฉลาด รวมถึงมีความสุขทั้งต่อตนเอง ครอบครัวและสังคม ทั้งหมดนี้คือนัยความหมายจากคำว่า “จิตสาธารณะ”

สำหรับท่านที่สนใจเยี่ยมชมโครงการ Heart for All สามารถไปได้จนถึงวันที่ 16 กันยายน 2548 นี้ หรือเข้าไปที่ www.hope-family.com

พลกฤษณ์ จริงจิตร
ทีมงานไทยเอ็นจีโอ รายงาน
12 กรกฎาคม 2548