สถานการณ์ ความเคลื่อนไหว - นโยบายที่ดิน ที่ดินลำพูน

สถานการณ์ ความเคลื่อนไหว - นโยบายที่ดิน ที่ดินลำพูน

ปี ๒๕๓๓ เป็นต้นมาจังหวัดลำพูนเป็นพื้นที่แรกๆ ของการเร่งรัดออกโฉนดที่ดินในเขตภาคเหนือ ขบวนการกว้านซื้อที่ดินโดยความร่วมมือของกลุ่มบุคคลอย่างน้อย ๔ กลุ่ม (ผู้ใหญ่บ้าน,กำนัน/เจ้าหน้าที่กรมที่ดิน/นายหน้าค้าที่ดิน/นายทุน) ร่วมมือกันฮุบเอาที่ดินสาธารณประโยชน์เอาไปออกเป็นโฉนดที่ดิน

ในปี ๒๕๔๐ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (นายไพโรจน์ โล่ห์สุนทร) จะลงตรวจสอบด้วยตนเองว่ามีโฉนดที่ดินอย่างน้อย ๑๓ แปลง เนื้อที่ ๑๒๐ ไร่ออกโดยมิชอบด้วยกฎหมายเพราะออกในที่ลาดชันเกิน ๓๕% แต่ไม่ปรากฎว่ามีการเพิกถอนโฉนดที่ดิน ดังนั้นชาวบ้านจึงได้ทำการยึดที่ดินคืนจากนายทุนทั้งหมด พร้อมกับจัดสรรให้ชาวบ้านเข้าทำกิน ระลอกการเข้ายึดที่ดินขยายตัวออกไปย่างเงียบๆ สู่หมู่บ้านใกล้เคียง เพราะชาวบัานตระหนักดีว่านายทุนได้ปล่อยที่ดินให้รกร้างมาหลายปีแล้ว เพราะโครงการจัดสรรที่ดินขายล้มเหลว นายทุนเริ่มถอนตัวออกจากพื้นที่ จึงเป็นการเปิดพื้นที่ให้ชาวบ้านได้รวมตัวกันเอาที่ดินสาธารณประโยชน์คืนมา และบางหมู่บ้านเข้าไปทำกินในที่ดินที่ถูกทิ้งร้างเอาไว้

สภาพปัญหาเบื้องต้น
1. บ้านศรีเตี้ย ต.ศรีเตี้ย อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดทับที่สาธารณะประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกันเนื้อที่ ๑,๒๐๐ ไร่
2. บ้านดงขี้เหล็ก ต.ศรีเตี้ย อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดที่ดินทับที่สาธารณประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน และพื้นที่โครงการจัดสรรหนองปลาสวายเนื้อที่ ๑,๐๐๐ ไร่
3. บ้านหล่ายแก้ว ต.ศรีเตี้ย อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน นายทุนกว้านซื้อที่ดินทิ้งร้างไว้ เนื้อที่ ๕๐ ไร่
4. บ้านท่ากอม่วง ต.หนองปลาสวาย อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดที่ดินทับที่สาธารณะประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน และพื้นที่โครงการจัดสรรหนองปลาสวาย เนื้อที่ ๑,๐๐๐ ไร่
5. บ้านหนองเขียด ต.หนองปลาสวาย อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดที่ดินทับที่สาธารณประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน และพื้นที่โครงการจัดสรรหนองปลาสวาย เนื้อที่ ๑,๗๐๐ ไร่
6. บ้านหนองสูน ต.หนองปลาสวาย อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดที่ดินทับที่ป่าสงวนแห่งชาติ ที่สาธารณประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน พื้นที่โครงการจัดสรรที่ดินหนองปลาสวาย และโครงการพระราชดำริลุ่มน้ำแม่ปิง รวมเนื้อที่ทั้งหมด ๑,๗๐๐ ไร่
7. บ้านเวียง ต.หนองล่อง กิ่ง อ.เวียงหนองล่อง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดที่ดินทับหนองน้ำสาธารณประโยชน์ เนื้อที่ ๕๒ ไร่
8. บ้านท่าหลุก ต.หนองล่อง กิ่ง อ.เวียงหนองล่อง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดที่ดินทับที่สาธารประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน เนื้อที่ ๗๐๐ ไร่
9. บ้านแพะใต้ ต.หนองล่อง กิ่ง อ.เวียงหนองล่อง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดที่ดินทับที่สาธารณประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน เนื้อที่ ๖๐๐ ไร่
10. บ้านไร่ดง ต.น้ำดิบ อ.ป่าซาง จ.ลำพูน นายทุนออก น.ส.๓ก. โดยมิชอบด้วยกฎหมายโดยใช้ สค.๑ จากพื้นที่อื่นมาสวมออก น.ส.๓ก. รวมเนื้อที่ ๔๒๖ ไร่
11. บ้านโป่งรู ต.นครเจดีย์ อ.ป่าซาง จ.ลำพูน ออก ส.ป.ก.๔-๐๑ โดยมิชอบด้วยกฎหมาย (ออกให้กับนายทุน) และทิ้งที่ดินให้รกร้างร้างเนื้อที่ ๓๐๓ ไร่
12. บ้านสันห้างเสือ ต.นครเจดีย์ อ.ป่าซาง จ.ลำพูน นายทุนทิ้งที่ดินให้รกร้าง ศาลสั่งยึดที่ดิน เนื้อที่ ๓๒๕ ไร่
13. บ้านสันป่าฮัก ออก ส.ป.ก.๔-๐๑ โดยมิชอบด้วยกฎหมาย (ออกให้กับนายทุน) และทิ้งที่ดินให้รกร้าง เนื้อที่ ๔๐ ไร่
14. บ้านไร่กอค่า ต.นครเจดีย์ อ.ป่าซาง จ.ลำพูน นายทุนออกโฉนดที่ดินโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ออกทับที่ดิน ส.ป.ก. ลำห้วย และพื้นทีมีความลาดชันเกิน ๓๕% ทิ้งที่ดินให้รกร้างว่างเปล่า เนื้อที่ ๑๘๐ ไร่
15. บ้านนครเจดีย์ ต.นครเจดีย์ อ.ป่าซาง จ.ลำพูน นายทุนออก น.ส.๓ก. โดยมิชอบด้วยกฎหมาย ทับที่ดินชลประทาน ทิ้งที่ดินให้รกร้างว่างเปล่า
16. บ้านพระบาท ต.มะกอก อ.ป่าซาง จ.ลำพูน นายทุนทิ้งที่ดินให้รกร้างว่างเปล่า เนื้อที่ ๓๓๐ ไร่
17. บ้านคานาอัน ต.สบเตี้ยะ อ.จอมทอง จ.ลำพูน นายทุนทิ้งที่ดินให้รกร้างว่างเปล่า เนื้อที่ ๔๐ ไร่ และเป็นที่ดินเปล่าไม่มีเอกสารสิทธิเนื้อที่ ๖๐ ไร่
18. บ้านดอยหล่อ ต.ดอยหล่อ กิ่ง อ.ดอยหล่อ จ.เชียงใหม่ นายทุนทิ้งที่ดินให้รกร้างว่างเปล่า เนื้อที่ ๕๕๗ ไร่
19. บ้านไร่บน ต.ดอยหล่อ กิ่ง อ.ดอยหล่อ จ.เชียงใหม่ นายทุนทิ้งที่ดินให้รกร้างว่างเปล่า เนื้อที่ ๓๕๐ ไร่
20. บ้านโป่ง ต.แม่แฝก อ.สันทราย จ.เชียงใหม่ นายทุนทิ้งที่ดินให้รกร้างว่างเปล่า เนื้อที่ ๕๐๐ ไร่

*********************************************************************

ความเคลื่อนไหว

เดือนมกราคม ๒๕๔๕
ชาวบ้านได้เข้าบุกเบิกทำกินในเขตเพิ่มจำนวนขึ้น ได้มีการเจรจาต่อรองแต่งตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาที่ดินเพิ่มเติมขั้นอีกสำหรับ ๖ หมู่บ้านในเขตอำเภอป่าซาง ประกอบด้วย
- บ้านพระบาท ตำบลมะกอก อำเภอป่าซาง
- บ้านสันห้างเสือ ตำบลนครเจดีย์ อำเภอป่าซาง
- บ้านนครเจดีย์ ตำบลนครเจดีย์ อำเภอป่าซาง
- บ้านโป่งรู ตำบลนครเจดีย์ อำเภอป่าซาง
- บ้านไร่กอค่า ตำบลนครเจดีย์ อำเภอป่าซาง
- บ้านสันป่าฮัก ตำบลน้ำดิบ อำเภอป่าซาง

(1) พร้อมกับการแต่งตั้งคณะกรรมการนั้นจังหวัดได้เริ่มมีมาตรการที่พยายามยุติการเข้าไปบุกเบิกทำกินในที่ดินรกร้างว่างเปล่าขึ้น รวม ๕ มาตรการ ดังนี้
- มาตรการที่ ๑ มาตรการหาข่าว ได้แก่การสิบสวนว่าใครเป็นแกนนำในแต่ละหมู่บ้าน และมีจุดใดอีกบ้างที่จะทำการบุกเบิกที่ดินรกร้างว่างเปล่าของนายทุน
- มาตรการที่ ๒ มาตรการประชาสัมพันธ์ ได้แก่การให้สื่อมวลชนท้องถิ่นโดยเฉพาะวิทยุท้องถิ่นได้ออกข่าวให้ยุติการบุกยึดที่ดิน รวมถึงการให้ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน แจ้งลูกบ้านให้ถอนตัวออกจากที่ดินที่เข้าไปใช้ประโยชน์ด้วย
- มาตรการที่ ๓ มาตรการสังคม ที่ชัดเจนที่สุดคือการชุมนุมผู้ใหญ่บ้าน-กำนัน ทั่วจังหวัดลำพูนที่ศาลากลางจังหวัด และมีการยื่นหนังสือเรียกร้องให้ดำเนินคดีกับชาวบ้าน และกลุ่มแนวร่วมเกษตรกรภาคเหนือ และเอ็นจีโอ
- มาตรการที่ ๔ มาตรการศีลธรรม ได้แก่การให้นิยามว่าการบุกเบิกใช้ที่ดินที่รกร้างว่างเปล่า (การบุกรุกในภาษาราชการ) หมายความถึงการทำผิดจารีต ประเพณี (ขึด) เป็นการทำผิดศีลห้า (การลักทรัพย์)
- มาตรการที่ ๕ มาตรการกฎหมาย โดยมีการแจ้งความดำเนินคดีกับชาวบ้าน แกนนำที่เข้าไปบุกเบิกที่ดินทั้งของรัฐ และเอกชน

เดือนมีนาคม ๒๕๔๕
ชาวบ้านในจังหวัดลำพูนและเชียงใหม่ได้เข้าร่วมกับสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ (สกน.) เข้าเจรจากับรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับปัญหาการถือครองที่ดินถึง ๓ รัฐมนตรี ประกอบด้วย รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (นายสมบัติ อุทัยสาง รับผิดชอบกรมที่ดิน) รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและ สหกรณ์ (นายประพัฒน์ ปัญญาชาติรักษ์ รับผิดชอบสำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม) และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง (นายวราเทพ รัตนากร รับผิดชอบกรมธนารักษ์) มีข้อตกลงที่สำคัญคือ
(1) ตั้งคณะทำงานศึกษาผลกระทบกฎหมายให้นักลงทุนต่างชาติเข่าที่ดินในระยะยาว
(2) ตั้งคณะทำงานยกร่างกฎหมายภาษีที่ดินในอัตราก้าวหน้า กฎหมายคุ้มครองพื้นที่เกษตรกรรม และทบทวนกฎหมายปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
(3) ตั้งคณะทำงานปฏิรูปที่ดินในพื้นที่ ๒๓ จุดในจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ และลำพูน

๙ เมษายน ๒๕๔๕
มีมติคณะรัฐมนตรีเรื่องการชุมนุมเรียกร้องของกลุ่มสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ (สกน.) โดยมีมติว่า
(1) รับทราบรายงานผลเบื้องต้นของการเจรจากับกลุ่มสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ (สกน.) ตามที่เลขาธิการนายกรัฐมนตรีเสนอ โดยแนวทางแก้ไขปัญหาเรื่องนี้ให้ยึดหลักเมตตาธรรมและนิติธรรมควบคู่กันไป รัฐบาลมีความตั้งใจแก้ไขปัญหาคนจนอย่างแท้จริง แต่ต้องไม่ทำให้กติกาบ้านเมืองเสียหาย ทั้งนี้ เรื่องใดสามารถดำเนินการได้ก็ให้เร่งดำเนินการ เรื่องใดมีปัญหาเรื่องกฎหมายไม่สามารถดำเนินการได้ หรืออาจต้องแก้ไขปรับปรุงกฎหมาย ต้องชี้แจงให้เข้าใจ
(2) อนุมัติให้แต่งตั้งคณะกรรมการติดตามการแก้ไขปัญฆาสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ และเครือข่ายองค์กรประชาชนภาคเหนือทั้ง ๘ ประเด็น

๒๓ เมษายน ๒๕๔๕
มีมติคณะรัฐมนตรีเรื่องหลักการและแนวทางการแก้ไขปัญหา ความรุนแรงในการชุมนุมเรียกร้อง นายกรัฐมนตรีได้เสนอให้ผู้ว่าราชการ และผู้บัญชาการตำรวจในระดับจังหวัดดำเนินการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัดต่อกลุ่มที่ใช้ความรุนแรง และทำผิดกฎหมาย เช่น บุกรุกที่ดินรัฐและเอกชน ตามที่เกิดขึ้นในบางจังหวัดในภาคเหนือ ที่ประชุมมีมติเห็นชอบตามที่นายกรัฐมนตรีเสนอ

ท่าทีหลังมติคณะรัฐมนตรี ๒๓ เมษายน ๒๕๔๕
ถึงแม้ที่ผ่านมาจังหวัดลำพูนจะมี ๕ มาตรการรองรับการแก้ไขปัญหาที่ดินอยู่แล้ว แต่ดูหมือนว่าจะมีการผ่อนปรนอยู่บ้าง แต่เมื่อมีมติ ๒๓ เมษายน จังหวัดได้ใช้มาตรการทั้ง ๕ อย่างเข้มข้นเพื่อกดดันชาวบ้านมากขึ้น โดยเฉพาะมาตรการทางกฎหมายมีการจับกุมและฟ้องร้องอย่างต่อเนื่องอย่างที่ไม่เคยปรากฎมาก่อน ดังนี้
๓๐ เมษายน ๒๕๔๕ จับกุมชาวบ้านดงขี้เหล็ก ๒ คนข้อหาบุกรุก โดยพนักงานสอบสวนขออำนาจศาลฝากขังผู้ต้องหา ๓ ครั้งๆ ละ ๑๒ วัน และคัดค้านการประกันตัวโดยอ้างว่าเกรงผู้ต้องหาจะไปข่มขู่พยาน ทำลายหลักฐานและปลุกระดมมวลชน
๑๐ พฤษภาคม ๒๕๔๕ จับกุมชาวบ้านหนองเขียด อ.บ้านโฮ่ง ๒ คนข้อหาบุกรุก ได้ประกันตัวในชั้นพนักงานสอบสวน
๑๗ พฤษภาคม ๒๕๔๕ จับกุมชาวบ้านหนองเขียด อ.บ้านโฮ่ง ๑ คนข้อหาบุกรุก ได้ประกันตัวในชั้นพนักงานสอบสวน
๒๑ พฤษภาคม ๒๕๔๕ จับกุมชาวบ้านแพะใต้ กิ่งอ.เวียงหนองล่อง ๗ คน ข้อหาบุกรุกอสังหาริมทรย์ผู้อื่นในเวลากลางคืน ศาลไม่ให้ประกันตัว อ้างหมายจับศาลลำพูน
๒๒ พฤษภาคม ๒๕๔๕ เจ้าหน้าที่ตำรวจอย่างน้อย ๔๐๐ นาย จากทั้งในท้องที่จังหวัดลำพูน และกองกำกับการตำรวจภูธรภาค ๕ เข้าไปในพื้นที่บ้านโป่งรู บ้านไร่กอค่าและบ้านพระบาท อำเภอป่าซางรื้อถอนต้นลำไย และพืชผลของชาวบ้าน รื้อกระต๊อบและเผาทำลายอาคารประชุมของชาวบ้าน
๒๓ พฤษภาคม ๒๕๔๕ จับกุมชาวบ้านเหล่าแมว ๘ คน โดยอ้างเหตุความมั่นคง ขอตรวจค้นเอกสารในรถยนต์ และปล่อยตัวมาตอนหลัง

๓ มิถุนายน ๒๕๔๕
กลุ่มเกษตรกรจากจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน จำนวน ๒๓ หมู่บ้านซึ่งได้รับผลกระทบจากการแก้ไขปัญหาที่ดินของรัฐบาลได้เดินทางมารวมตัวกันหน้าศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อแถลงการณ์แสดงจุดยืน พร้อมทั้งยื่นข้อเสนอให้รัฐบาลแก้ไขปัญหาที่ดินที่เกิดขึ้น โดยเรียกร้องให้ปล่อยตัวผู้ต้องหาทั้งหมดที่ถุกจับกุมในข้อหาบุกรุกที่ดิน ประกาศพร้อมสู้ตามกระบวนการยุติธรรม

๑๒ มิถุนายน ๒๕๔๕
พนักงานอัยการจังหวัดลำพูนฟ้องนายสุแก้ว ฟุงฟู และชาวบ้านอีก ๗ คน ซึ่งเป็นสมาชิกแนวร่วมกลุ่มเกษตรกรภาคเหนือจังหวัดลำพูน เครือข่ายสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือฟ้องฐานความผิดร่วมกันบุกรุกยึดถือและครอบครองอสังหาริมทรัพย์

๑๖ มิถุนายน ๒๕๔๕
คนร้าย ๓ คนบุกยิงนายวัชรินทร์ อุประโจง ตัวแทนสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ ได้รับบาดเจ็บโดนกระสุนปืนถากหน้าอกหนึ่งนัด

๑๘ มิถุนายน ๒๕๔๕
พนักงานตำรวจลำพูนแจ้งข้อหาเพิ่มเติมนายสืบสกุล กิจนุกร จำเลยที่ ๑ นายรังสรรค์ แสนสองแคว จำเลยที่ ๒ และนายสุแก้ว ฟุงฟู จำเลยที่ ๓ ข้อหาบุกรุก คนละ ๑๓ คดี

๒๓ มิถุนายน ๒๕๔๕
เกิดเหตุลอบยิงนายแก้ว ปินปันมา อายุ ๕๙ ปี เกษตรกรอำเภอดอยหล่อ จังหวัดเชียงใหม่ เสียชีวิตที่บ้านพักเมื่อเวลาประมาณ ๗.๐๐ น. โดยนายแก้วเป็นชาวบ้านในเครือข่ายแนวร่วมเกษตรกรภาคเหนือ ซึ่งได้เคลื่อนไหวเรียกร้องเรื่องที่ทำกิน และเป็นหนึ่งในกลุ่มชาวบ้านที่เข้าไปยึดที่ทำกินซึ่งเป็นที่ดินมีเอกสารสิทธิ์ของผู้ประกอบการด้านอสังหาริมทรัพย์ของจังหวัดเชียงใหม่ ก่อนหน้านี้นายแก้วเคยถูกบุกเผากระท่อมมารอบหนึ่งแล้ว

๒๗ มิถุนายน ๒๕๔๕
เจ้าพนักงานตำรวจ สภ.อ.ป่าซาง จังหวัดลำพูน บุกจับตัวแทนชาวบ้านกรณีสันป่าฮัก ๒ คน สันห้างเสือ ๑ คน โป่งรู ๓ คน พระบาท ๒ คน นครเจดีย์ ๒ คน จำนวน ๑๐ คน ขออำนาจศาลฝากขังและคัดค้านการประกันตัว

๒๘ มิถุนายน ๒๕๔๕
ณ วีเทรนอินเตอร์เนชั่นแนลเฮาส์ ทุ่งสีกัน ดอนเมือง มีการจัดประชุมสมัชชาองค์กรพัฒนาเอกชน(กป.อพช.) ๑๗๓ องค์กร ประมาณ ๔๐๐ คน ได้ร่วมกันเปิดแถลงข่าวกรณีรัฐบาลใช้ความรุนแรงกับชาวบ้านที่ถือครองที่ดินจังหวัดลำพูน เชียงใหม่ เชียงราย โดยเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีดำเนินการต่อกรณีที่เกิดขึ้น ดังนี้ ๑. บัญชาการถึงผู้ว่าราชการจังหวัด และผู้บังคับบัญชาตำรวจระดับจังหวัด ให้ยุติการจับกุมดำเนินคดีชาวบ้านใน ๓ จังหวัด ดังกล่าว รวมทั้งใน ๒๓ พื้นที่ทันที ๒. ในกรณีที่มีการจับกุมไปแล้วให้มีการช่วยเหลือด้านคดี และด้านมนุษยธรรมต่อชาวบ้านและครอบครัว ๓. เร่งรัดดำเนินการแก้ไขปัญหาการถือครองที่ดินตามมติครม. วันที่ ๙ เมษายน ๒๕๔๕ โดยเร่งด่วน กล่าวคือให้ปฎิรูปที่ดินนำร่อง ๒๓ กรณี ในพื้นที่ภาคเหนือ เพราะที่ผ่านมาไม่มีการปฎิบัติตามมติดังกล่าว และนายกกลับเสนอให้มีมติวันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๔๕ เห็นชอบให้ผู้บังคับบัญชาการตำรวจระดับจังหวัด และผู้ว่าราชการจังหวัด ดำเนินการตามกฎหมายกับผู้ชุมนุมอย่างเคร่งครัด

๖-๗ กรกฎาคม ๒๕๔๕
องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรชาวบ้าน องค์กรนักวิชาการ องค์กรนักศึกษารวม ๒๔ องค์กร ร่วมกันจัดงาน "ผ้าป่าสามัคคีกองทุนที่ดินทำกิน รากฐานชีวิต ทุนทางสังคม" ณ บ้านไร่ดง อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน สืบเนื่องจากการเกษตรกรภาคเหนือในข้อหาบุกรุกที่ดินแต่วงเงินประกันตัวที่ทางการตั้งไว้สูงถึง ๓๐ ล้านบาท ทั้งหมด ๘๑ คดี และยังมีเกษตรกรอีกส่วนหนึ่งโดนหมายจับ การจัดงานครั้งนี้จึงมีเป้าหมายเพื่อจัดตั้งกองทุนเพื่อช่วยเหลือครอบครัวผู้ที่ถูกคุมขังและต่อสู้คดีที่ดิน เพื่อระดมเมล็ดพันธุ์และกล้าไม้ให้เกษตรกร และเพื่อให้พันธมิตรได้ศึกษาข้อเท็จจริงในพื้นที่ และเพื่อเผยแพร่ปัญหาที่ดินต่อสื่อและสาธารณะ ส่วนหนึ่งในการจัดงานครั้งนี้ก็เพื่อรวมใจพันธมิตรจากทุกภาค

๑๑ กรกฎาคม ๒๕๔๕
นักวิชาการ และวุฒิสมาชิกได้ร่วมกันใช้ตำแหน่งและหลักทรัพย์ยื่นขอประกันตัวผู้ต้องหาชาวนาลำพูน คดีบุกรุกที่ดินซึ่งศาลจังหวัดลำพูนอนุญติให้รวมทุกคดีที่ถูกยื่นฟ้องไว้ด้วยกันโดยขอหลักทรัพย์ค้ำประกันรายละ ๑ แสนบาท จากเดิมที่ตั้งไว้คดีละ ๕ หมื่นบาทซึ่งจะต้องใช้หลักทรัพย์ถึงกว่า ๓๐ ล้านบาท แต่ปรากฎว่าทางเรือนจำไม่ยอมปล่อยตัวผู้ต้องหาทั้งหมดเพราะตำรวจได้ขออายัดตัวผู้ต้องหาต่อไปอีก เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้ชาวบ้านเขตอำเภอป่าซาง ได้มีการชุมนุมและเรียกร้องให้ปล่อยตัวผู้ต้องหาซึ่งในที่สุดได้ปล่อยตัวออกมา ๗ คนเหลือคุมขังอีก ๒ คน คือนายสุแก้ว ฟุงฟู และนายใจ แก้วยองผาง ซึ่งตำรวจไม่ถอนการอายัดตัวไว้ ทำให้ชาวบ้านเดินทางไปที่กองบัญชาการตำรวจภูธรภาค ๕ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อร้องขอความเป็นธรรมจากผู้บังคับบัญชาการตำรวจภูธรภาค ๕

๑๒ กรกฎาคม ๒๕๔๕
พล.ต.ต. เจษฎางค์ พรหมสาขา ณ สกลนคร ผู้บังคับบัญชาการตำรวจภูธรภาค ๕ ได้พิจารณาข้อเรียกร้องของสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือต่อกรณีที่ตำรวจอายัดตัวผู้ต้องหาไว้ โดยได้ข้อสรุปคือ ๑. ให้พนักงานสอบสวนดำเนินการฟ้องร้องคดีที่คั่งค้างทั้งหมดของผู้ต้องหาในวันที่ ๑๒ กรกฎาคม ๒. ให้มีการตั้งกรรมการสอบสวนกรณีเจ้าหน้าที่ตำรวจจับกุมตัวผู้ต้องหามาแล้ว แต่เลือกที่จะฟ้องร้องในบางคดี ๓. ให้มีการเปลี่ยนแปลงพนักงานสอบสวนในคดีนี้ทั้งหมด เพราะเหตุการณ์ที่ผ่านมาชี้ชัดว่ามีการกลั่นแกล้งไม่เป็นกลาง ๔. ผู้บังคับบัญชาการตำรวจภูธรภาค ๕ จะเดินทางไปประชุมร่วมกัน ระหว่างเจ้าหน้าที่ตำรวจและสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ

๒๑ กรกฎาคม ๒๕๔๕
เครือข่ายองค์กรประชาธิปไตย จัดเสวนาเรื่อง "ขบวนการยึดที่ดิน...กับการตรวจสอบการคอรัปชั่นโดยภาคประชาชน" โดยที่ประชุมมีมติร่วมกันให้รัฐบาลหยุดลอยตัวกับเรื่องที่เกิดขึ้น และเรียกร้องให้ลงมาแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างจริงจัง

๒๓ กรกฎาคม ๒๕๔๕
เครือข่ายองค์กรประชาธิปไตย องค์กรภาคประชาชน เครือข่ายสลัม ๔ ภาค ได้ยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรีโดยผ่านนายสุธี สุทธิสมบูรณ์ รองเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ฝ่ายบริหาร เพื่อเรีกร้องให้นายกรัฐมนตรียกเลิกมติ ครม.วันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๔๕ ที่ให้ข้าราชการฝ่ายปกครองใช้มาตราการทางกฎหมายอย่างเด็ดขาดกับขบวนการภาคประชาชน ซึ่งเสมือนเป็นการเปิดช่องให้มีการจับกุมชาวนาในจังหวัดลำพูน ๒๕ คน และถูกออกหมายจับ ๖๗ คน โดยตั้งข้อหาบุกรุก รวมทั้งหมด ๑๐๖๗ คดี ซึ่งเห็นว่าขณะนี้รัฐบาลแก้ไขปัญหาผิดทาง พร้อมทั้งขอให้นายกรัฐมนตรีสั่งการให้นายสมบัติ อุทัยสาง รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เร่งตรวจสอบและสั่งการให้กรมที่ดินเพิกถอนเอกสารสิทธิที่ได้มาโดยมิชอบตามกรอบ ครม.วันที่ ๙ เมษายน และขอให้รัฐบาลมีนโยบายการปฎิรูปที่ดินอย่างเป็นธรรม โดยการเก็บภาษีอัตราก้าวหน้า เพื่อกระจายการถือครองที่ดินจากผู้ที่มีที่ดินแต่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ ให้ถึงแก่เกษตรกรผู้ยากไร้และคนจนที่ไร้ที่อยู่อาศัยอย่างเป็นธรรม

๔ สิงหาคม ๒๕๔๕
กลุ่มประชาธิปไตยเพื่อประชาชน ได้จัดสัมมนาเรื่อง "ปฎิรูปที่ดิน เมืองไทยเริ่มเมื่อไหร่ เริ่มอย่างไร" ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เนื่องจากเห็นว่าปัญหานี้ไม่ได้เป็นปัญหาที่จังหวัดลำพูนเท่านั้นแต่เป็นปัญหาใหญ่ทั้งประเทศ ดังนั้นหากมีการระดมความคิดจากหลายฝ่ายจะนำไปสู่การแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง

*************************************************************************************

สรุป - การแก้ไขปัญหาโดยจังหวัดลำพูน

ก่อนปี ๒๕๔๔ ชาวบ้านในหลายหมู่บ้านได้ดำเนินการเรียกร้องใหส่วนราชการและรัฐบาลเข้ามาแก้ไขปัญหานายทุนออกเอกสารสิทธิ์โดยมิชอบด้วยกฎหมาย ( โฉนดที่ดิน / น.ส.๓ก. และ ส.ป.ก.๔-๐๑ ) โดยบางหมู่บ้านได้ข้อยุติแล้วบางส่วนแต่ราชการไม่ได้ดำเนินการต่อ อาทิเช่น
๑. บ้านศรีเตี้ย เมื่อปี ๒๕๔๐ รัฐมนตรีช่วยกระทรวงมหาดไทย นายไพโรจน์ โล่ห์สุนทร ตรวจสอบสภาพพื้นที่จริงแล้วพบว่ามีโฉนดที่ดินจำนวน ๑๓ แปลง เนื้อที่ ๑๒๐ ไร่มีความลาดชันเกิน ๓๕ % กรมที่ดินสั่งให้จังหวัดลำพูนเพิกถอน แต่ผู้ว่าราชการจังหวัดหวัดลำพูนละเลยต่อหน้าที่ ไม่ทำการเพิกถอน
๒. บ้านหนองสูน เมื่อวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๔๐ นายอำเภอบ้านโฮ่ง มีหนังสือถึงผู้ว่าราชการจังหวัดลำพูน แจ้งให้ทราบว่ามีการออกโฉนดที่ดินจำนวน ๑๒ แปลง เนื้อที่ ๑๒๑ ไร่ อยู่ในเขตป่าไม้ถาวร และอีกจำนวน ๖ แปลงไม่ทราบเนื้อที่อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าบ้านโฮ่ง ซึ่งไม่สามารถนำไปออกโฉนดที่ดินได้ แต่ผู้ว่าราชการจังหวัดลำพูนละเลยต่อหน้าที่ ไม่ทำการเพิกถอนตามที่นายอำเภอบ้านโฮ่งเสนอ
๓. บ้านหนองเขียด นายอำเภอบ้านโฮ่ง มีหนังสือถึงผู้ใหญ่บ้านหนองเขียดลงวันที่ ๑๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๒ แจ้งว่า ไม่สามารถนำที่ดินตามโครงการจัดสรรหนองปลาสวายไปออกเอกสารสิทธิ์ได้ เนื่องจากเป็นที่ดินของรัฐ แต่ปรากฎว่าในปี ๒๕๓๓ - ๒๕๓๔ กลับมีการออกโฉนดที่ดินให้กับนายทุนที่ขอออกโฉนดที่ดินทั้งหมด ซึ่งถือว่านายอำเภอ ที่ดินจังหวัด ผู้ว่าราชการจังหวัด ละเลยต่อหน้าที่ ปล่อยให้มีการนำเอาที่ดินรัฐไปออกโฉนดที่ดิน
๔. บ้านเวียง กรณีหนองน้ำบ้านเวียง เนื้อที่ ๕๒ ไร่ กรมที่ดินแจ้งให้ผู้ว่าราชการจังหวัดลำพูนเพิกถอน น.ส.๓ ก. เนื่องจากออกทับหนองน้ำ แต่ผู้ว่าราชการจังหวัดไม่ทำการเพิกถอน จึงเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่

ปี ๒๕๔๔ - ๒๕๔๕ เมื่อชาวบ้านได้เปิดการเจรจากับผู้ว่าราชการจังหวัดอย่างเป็นทางการจึงได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการร่วมแก้ไขปัญหาที่ดิน ครอบคุลมทุกหมู่บ้านในจังหวัดลำพูน โดยมีรองผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นประธาน มีที่ดินจังหวัด ปฏิรูปที่ดินจังหวัด ป่าไม้จังหวัด นายอำเภอ และมีชาวบ้านเป็นกรรมการ ในสัดส่วนที่เท่ากัน

คณะกรรมการมีอำนาจหน้าที่ ดังนี้
๑. ตรวจสอบข้อเท็จจริง รวบรวมข้อมูลสภาพปัญหาเกี่ยวกับการออกเอกสารสิทธิ์ว่าออกโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ มีการเข้าไปใช้ประโยชน์ หรือปล่อยให้รกร้างว่างเปล่าหรือไม่
๒. พิจารณาหาแนวทางแก้ไขปัญหา โดยในการดำเนินการให้มีอำนาจเรียกบุคคลมาให้ถ้อยคำ และมีอำนาจเรียกเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้องจากส่วนราชการ เพื่อใช้ประกอบในการตรวจสอบข้อเท็จจริง และพิจารณา

แนวทางแก้ไขปัญหา
คณะกรรมการได้ตรวจสอบเอกสารสิทธิ์ในหมู่บ้านต่าง ๆ สรุปความคืบหน้า ได้ดังนี้
๑. บ้านไร่ดง ต.น้ำดิบ อ.ป่าซาง คณะกรรมการตรวจสอบแล้วลงมติว่ามีการออก น.ส.๓ก. โดยมิชอบด้วยกฎหมายรวม ๓๑ แปลง เนื้อที่ ๓๐๐ไร่ และไม่มีเอกสารสิทธิ์ใด ๆ อีก๑๒๖ ไร่
๒. บ้านดงขี้เหล็ก บ้านท่ากอม่วง บ้านหนองเขียด และบ้านหนองสูน อ.บ้านโฮ่ง คณะกรรมการเสียงส่วนใหญ่มีความเห็นว่าที่ดินที่ชาวบ้านร้องเรียนเป็นที่สาธารณประโยชน์

ด้วยปรากฎว่ามีการออกเอกสารสิทธ์โดยมิชอบด้วยกฎหมายในหลายหมู่บ้าน แต่ส่วนราชการที่เกี่ยวข้องกลับไม่กระตือรือร้นที่ดำเนินการตรวจสอบต่อไปให้เสร็จสิ้นตามอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ ผู้ว่าราชการจังหวัดเองก็ไม่ได้ทำการเร่งรัดให้คณะกรรมการทำงานให้ลุล่วง การแต่งตั้งคณะกรรมการจึงเป็นเสมือนเพียงการเตะถ่วงเวลาของจังหวัดเท่านั้นเอง