พ.ร.บ.ป่าชุมชน ถือเป็นร่างกฎหมายฉบับแรกที่ประชาชนมีส่วนร่วมในการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย ตามเจตนารมย์การมีส่วนร่วมของประชาชนในรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันได้เป็นผลสำเร็จ จนนำไปสู่ขั้นตอนการแปรญัติของสภาผู้แทนราษฎรร่วมกับร่าง พ.ร.บ.ฉบับของกรมป่าไม้และพรรคการเมืองอื่นๆ อีก ๕ ฉบับ ถือเป็นการกระจายอำนาจในการจัดการทรัพยากรป่าไม้จากรัฐมาสู่ประชาชนเจ้าของประเทศตามหลักการประชาธิปไตยอย่างแท้จริง

พ.ร.บ.ป่าชุมชน จะเป็นมิติใหม่ในการร่วมจัดการ จัดสรรบทบาทหน้าที่ ของทุกฝ่ายในสังคมในรูปแบบพหุภาคี คือทั้งรัฐ ประชาชน และสังคม โดยมีเป้าหมายร่วมกันเพื่อความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่า และเป็นแหล่งต้นน้ำลำธารที่หล่อเลี้ยงธรรมชาติและคนทั้ง ๖๐ ล้านคนทั่วประเทศ การผลักดันให้มี พ.ร.บ.ป่าชุมชน เริ่มต้นจากการที่ชาวบ้านที่อาศัยอยูในผืนป่าหลายชุมชนได้ลุกขึ้นมาคัดค้านสัมปทานทำไม้ และการเช่าพื้นที่ป่าของนายทุนทั้งที่เป็นคนไทยและบริษัทต่างชาติ จนถึงการร่วมศึกษาและทำวิจัยเรื่องชุมชนกับการจัดการป่าของนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยทั่วประเทศร่วมกับชุมชน จนกระทั่งนำมาสู่การร่าง พ.ร.บ.ป่าชุมชนฉบับประชาชนขึ้นมา แต่หัวใจสำคัญของร่างกฎหมายฉบับนี้กลับถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิง เมื่อถึงขั้นตอนการกลั่นกรองกฎหมายของวุฒิสภา นั่นคือ การไม่อนุญาตให้ชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมที่ได้อยู่อาศัยในผืนป่าแต่ถูกรัฐประกาศเป็นป่าอนุรักษ์ในภายหลังสามารถจัดตั้งป่าชุมชนได้ ตามร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้ (มาตรา๑๘)

ถ้ากฎหมายฉบับนี้ออกมาเช่นนี้ จะไม่สามารถใช้ปฏิบัติได้จริง เพราะในความเป็นจริงผืนป่าทั่วประเทศที่เหลืออยู่ ๘๑ ล้านไร่ ได้ถูกรัฐประกาศเป็นเขตป่าอนุรักษ์ทับที่ชุมชนไปหมดแล้ว ดังนั้นการตัดสิทธิมิให้ชุมชนที่อยู่ในเขตป่าอนุรักษ์จัดการป่าชุมชนได้ จึงเป็นการละเมิดสิทธิชุมชนและขัดกับหลักการและเจตนารมย์ของรัฐธรรมนูญอย่างสิ้นเชิง

*****************************************************************