การฉ้อฉลทางกฎหมาย (พระราชบัญญัติสุรา ๒๔๙๓) มานานกว่า ๕๐ ปี และการรุกอย่างหนักของเจ้าหน้าที่รัฐที่ร่วมมือกับลูกจ้างเอกชนของบริษัทผู้ผลิตสุรา การปิดกั้นโดยไม่ปล่อยให้มีการผลิตโดยเสรี ที่เกิดกับชาวบ้านที่ผลิตเหล้าพื้นบ้าน ทำให้ชาวบ้านทั่วทุกภูมิภาคของไทยได้รวมตัวกันในนาม "เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย" เพื่อเรียกร้องสิทธิการจัดการเหล้าพื้นบ้านคืนมา โดยเจตนารมณ์ของเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านมิได้มีเจตนารมณ์สนับสนุนการผลิตสุราโดยไร้กฎเกณฑ์ มิได้เป็นไปเพื่อสนับสนุนการดื่มกินและมอมเมาประชาชนอย่างไร้สติแต่เป็นการเรียกร้องสิทธิขั้นพื้นฐานภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช ๒๕๔๐ ดังคำประกาศในวันก่อตั้งเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยว่า "พวกเราจะขอพิทักษ์และรักษาสิทธิภูมิปัญญาเหล้าพื้นบ้าน ที่บรรพบุรุษสืบทอดกันมาให้เป็นมรดกของลูกหลานต่อไป พวกเราจะยึดมั่นในวิถีแห่งภูมิปัญญานี้ โดยจะไม่เกรงกลัวต่อเครื่องแบบและเครื่องมือทางกฎหมาย ที่รัฐและนายทุนได้สมรู้ร่วมคิดกระทำการทำร้ายและทำลายวิถีชีวิตของพวกเรา พวกเราจะผลิตและบริโภคเหล้าพื้นบ้านเพื่อสืบทอดภูมิปัญญาอันเป็นวิถีแห่งวัฒนธรรมของชนบท ตราบที่พวกเรายังเป็นชาวนาผู้ปลูกข้าวและสร้างผลผลิตที่สามารถแปรรูปเป็นเหล้าได้และเราพร้อมเสมอที่จะคืนภาษีให้กับสังคมหากเครื่องมือทางกฎหมายนั้นเป็นไปโดยชอบธรรม"

ภายหลังการประกาศการรวมตัวเคลื่อนไหวในนาม "เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย" ได้กำหนดทิศทางการเคลื่อนไหวของขบวนเพื่อให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน โดยมี :

ข้อเสนอการแก้ไขปัญหาเหล้าพื้นบ้าน
การเคลื่อนไหวเรียกร้องที่ผ่านมาของเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านได้ทำการเคลื่อนไหวภายใต้ข้อเสนอการแก้ไขปัญหาเหล้าพื้นบ้าน
๑.ให้รัฐบาลยกเลิกพระราชบัญญัติสุรา พ.ศ.๒๔๙๓ เพื่อลดความขัดแย้งและการคุกคามสิทธิชาวบ้านกรณีที่เจ้าหน้าที่สรพสามิตให้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการจับกุมชาวบ้านที่ผลิตและจำหน่ายสุราพื้นบ้าน
๒.ให้มีการออกกฎหมายพระราชบัญญัติแจ้งผลิตและจำหน่ายเหล้าพื้นบ้าน ฉบับประชาชน เพื่อเปิดโอกาสให้ชาวบ้านได้ผลิตและจำหน่ายเหล้าที่มีคุณภาพได้ ทั้งนี้การดำเนินการให้ถูกกฎหมายจะทำให้รัฐมีรายได้จากภาษีเหล้าพื้นบ้านอย่างเป็นระบบสอดคล้องเหมาะสมกับสภาพสังคมและเศรษฐกิจท้องถิ่น ทั้งสามารถควบคุมคุณภาพได้ โดยคณะกรรมการเหล้าพื้นบ้านซี่งมีองค์ประกอบจากตัวแทนประชาชน นักวิชาการ ภาครัฐ ในสัดส่วนที่เท่ากัน
๓.ขณะที่พระราชบัญญัติเหล้าพื้นบ้านยังไม่ได้ประกาศใช้ รัฐโดยกรมสรรพาสามิตจะต้องผ่อนปรนการจับกุมชาวบ้าน
๔.ให้รัฐสนับสนุนและส่งเสริมการวิจัยพัฒนาเหล้าพื้นบ้านเพื่อให้เหล้าพื้นบ้านสามารถเป็นฐานสร้างรายได้ในเชิง


แนวทางการดำเนินงาน
เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยได้กำหนดแนวทางการต่อสู้เคลื่อนไหวเป็น ๒ แนวทางคือ
แนวทางที่ ๑ ดำเนินตามแนวทางนโยบายของรัฐ คือการเข้าสู่ระบบการจัดการองค์กรตามแนวนโยบายที่รัฐบาลให้อยู่ขณะนี้คือจัดตั้งองค์กรตาม พระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ.๒๕๔๒ หรือพระราชบัญญัติวิสาหกิจชุมชน ที่รัฐบาลกำลังผลักดันอยู่ในขณะนี้

มีการรวมกลุ่มกันขึ้นเพื่อจัดการผลิตและจำหน่ายเหล้าแช่พื้นบ้านประเภทต่างๆตามภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยเป็นการรวมตัวในรูปแบบสหกรณ์ กลุ่มชุมชน และหลังจากมีประกาศให้อนุญาตให้ผลิตและจำหน่ายเหล้าแช่ไม่เกิน ๑๕ ดีกรี มีการผลิตและจำหน่ายกระจายมากยิ่งขึ้นทั่วประเทศ

แนวทางที่ ๒ การดื้อแพ่งต่อ พระราชบัญญัติสุรา ๒๔๙๓ การต่อสู้ในแนวทางดื้อแพ่งต่อพระราชบัญญัติสุรา พ.ศ.๒๔๙๓ ภายใต้คำขวัญที่ว่า "เหล้าไม่เถื่อน แต่กฎหมายเถื่อน: อยากได้เหล้าพื้นบ้านกลับมาเป็นของประชาชน ต้องใจกล้าและไม่กลัว" ซึ่งเป็นการเดินตามสิทธิที่รัฐธรรมนูญปี ๒๕๔๐ รับรองไว้ให้ อย่างน้อย ๔ มาตรา

การดื้อแพ่งของเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย ถูกกระทบโดยการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐรับใช้นายทุนพิทักษ์รักษาผลประโยชน์ให้นายทุน เข้าไปจัดการกับชาวบ้านที่ทำการผลิตเหล้าพื้นบ้าน ดำเนินการกีดขวางทุกหนทางไม่ให้ชาวบ้านได้มีโอกาสประกอบอาชีพตามรัฐธรรมนูญ ๒๕๔๐ และยังพยายามสร้างความไม่น่าเชื่อถือต่อเหล้าพื้นบ้านโดยการอ้างถึงหลักศีลธรรม จริยธรรม และคุณภาพของเหล้าที่ชาวบ้านผลิต เนื่องจากความไม่ต้องการที่จะให้เหล้าพื้นบ้านมามีส่วนแบ่งทางการตลาดกับเหล้าโรง เพราะผลประโยชน์อันมหาศาลที่รออยู่เป็นผลประโยชน์ และเมื่อมีการเปิดโอกาสให้มีการผลิตเหล้าแช่ได้ทำให้ส่วนแบ่งการตลาดมากขึ้นการเสียผลประโยชน์ย่อมมากขึ้นทำให้มีการพยายามใส่ร้ายชาวบ้านต่อเรื่องเหล้าพื้นบ้านมากขึ้น

เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยมองว่าประเด็นการเปลี่ยนแปลงและยกเลิกกฎหมายเป็นทางออกของการแก้ไขปัญหาเหล้าพื้นบ้านปี ๒๔๙๓ เพราะนโยบายและกฎหมายของรัฐต่างเป็นอุปสรรคสำคัญ และตราบใดที่นโยบายของรัฐที่พิกลพิการ ไม่ได้เอื้อประโยชน์ให้กับประชาชน ก็จะส่งผลให้ปัญหาที่เกิดขึ้นกับประชาชนยังคงดำรงอยู่ต่อไป การเลื่อมล้ำทางสังคมการเอารัดเอาเปรียบคนจนที่จนโอกาสก็ยังจะเกิดขึ้นต่อไป การเคลื่อนไหวในประเด็นกฎหมายเป็นอีกหนทางหนึ่งที่เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านต้องผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างแท้จริง แต่เมื่อยังไม่สามารถเปลี่ยนแปลงกฎหมายได้ การทำตามหนทางการดื้อแพ่งก็เป็นหนทางเดียว ส่งผลให้กลุ่มผู้เสียผลประโยชน์ใช้อำนาจรัฐเข้าจับกุมสมาชิกเครือข่ายเหล้าพื้นบ้าน แต่เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านพร้อมที่จะ "สู้" เพื่อพิสูจน์สิทธิในการประกอบอาชีพ "สู้" เพื่อพิสูจน์ความปลอดภัยของเหล้าพื้นบ้านที่ผลิตโดยประชาชนตามภูมิปัญญาท้องถิ่น และ "สู้" เพื่อเป็นการศึกษาวิจัยพัฒนาผลิตภัณฑ์




ความเคลื่อนไหวเครือข่ายเหล้าพื้นบ้าน
การกระทำของเจ้าหน้าที่รัฐอันเกิดจากนโยบายรัฐที่กระทำกับชาวบ้านผู้ผลิตเหล้าพื้นบ้าน ส่งผลกระทบต่อชาวบ้านและสร้างความเดือดร้อนอย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งมีการเปลี่ยนแปลงระเบียบการบริหารสุราขึ้นในปี ๒๕๔๓ แต่ก็ยังไม่สามารถเปิดเสรีสุราอย่างแท้จริง เพราะการผลิตตั้งอยู่บนเงื่อนไขต่างๆ ที่ชาวบ้านรายย่อยไม่สามารถนำไปปฏิบัติได้ และยังไม่สามารถลดความขัดแย้งระหว่างชาวบ้านกับรัฐและทุนผูกขาดได้

ที่ผ่านมาเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยได้ทำการกดดันให้มีการเปลี่ยนแปง พ.ร.บ.สุรา ๒๔๙๓ จนกระทั่งปลายปี หลังจากกระทรวงการคลังประกาศเรื่องวิธีการบริหารสุรา พ.ศ.๒๕๔๔ (ฉบับที่ ๓ )ลงวันที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๔๕ สถานการณ์ต่างๆของเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านก็ยังคงการดำเนินต่อไปเพราะประกาศของกระทรวงการคลังไม่ได้ช่วยให้ชาวบ้าน สามารถผลิตเหล้าขาวหรือเหล้าพื้นบ้านเนื่องจากข้อเสนอสำคัญๆ ที่เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านยังไม่ได้ถูกนำไปปฏิบัติ

สถานการณ์ใน ปี ๒๕๔๕ เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านยังคงต่อสู้กับอำนาจเก่า และทุนขนาดใหญ่ เพราะรัฐบาลภายใต้การนำของ พันตำรวจโททักษิณ ชินวัตร ไม่ได้แก้ปัญหาของชาวบ้านคนยากคนจน ตามที่ได้ให้พันธสัญญาไว้ ปัญหาทั้งหมดยังคงถูกเตะถ่วงเวลา ทั้งข้าราชการการเมืองและข้าราชการประจำต่างไม่ให้ความสนใจและไม่ให้ความสำคัญ เห็นได้จากการเจรจาแก้ไขปัญหาของเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านที่รัฐมนตรีที่เป็นประธานไม่ได้ความสนใจร่วมแก้ไขปัญหากับชาวบ้านทำให้ต้องมีการรวมตัวเรียกร้องให้เข้ามาแก้ไข อีกทั้งยังมีการพยายามใสร้ายป้ายสีชาวบ้านที่ผลิตเหล้าพื้นบ้าน โดยเจ้าหน้าที่รัฐและลูกจ้างเอกชน สถานการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงปี ๒๕๔๕ เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านจึงต้องทำงานด้านทำความเข้าใจกับประชาชนทั่วไปมาก


๙ มกราคม ๒๕๔๕
เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย จังหวัดมหาสารคาม ชุมนุมที่หน้าศาลากลางจังหวัด เป็นการชุมนุมเรียกถามถึงความชัดเจนของเจ้าหน้าที่โดยเรียกร้องให้แก้ปัญหาความเดือดร้อนเร่งด่วน
๑.ให้ส่งคืนค่าปรับแก่ชาวบ้านที่ถูกจับกุมโดยไม่มีเงื่อนไข
๒.ให้มีการสอบสวนเจ้าหน้าที่สรรพสามิตจังหวัดมหาสารคามที่เข้าดำเนินการจับกุมเหล้าพื้นบ้าน และเรียกร้องให้มีการผ่อนปรนการจับกุมตามข้อตกลงร่วมระหว่างรัฐบาลกับเครือข่ายเหล้าพื้นบ้าน


๒๒ มกราคม ๒๕๔๕
เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านภาคเหนือ ยื่นคำร้องต่อกรรมาธิการการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อขอให้กรมสรรพสามิตคืนเงินค่าปรับในข้อหาตั้มกลั่นสุราคืนทั้งหมดเนื่องจากฎหมายเหล้าขัดกฎหมายรัฐธรรมนูญ ซึ่งข้อเรียกร้องดังกล่าวเป็นมติร่วมของเคื่อข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย และนายประนอม เชิมชัยภูมิ กล่าวว่าในปี ๒๕๔๕ นี้ทางเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยยังกำหนดแนวทางการเรียกร้องชัดเจนเช่นเดิม คือจะต้องให้มีการต้มกลั่นเหล้าได้โดยเสรีและชาวบ้านพร้อมจะเสียภาษีให้รัฐเต็มที่

นางเตือนใจ ดีเทศน์ รองประธานกรรมาธิการการมีส่วนร่วมของประชาชนกล่าวว่าที่ประชุม ร่วมระหว่างตัวแทนเครือข่ายเหล้าพื้นบ้าน จังหวัดเชียงราย กับเจ้าหน้าที่รัฐต่อกรณีปัญหาเหล้ากลั่น เห็นว่าให้มีการตั้งคณะกรรมการร่วมกันขึ้นมา ๒ ระดับคือระดับอำเภอ และระดับจังหวัดโดยตรง เพื่อทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อขัดแยง สำหรับการผลักดันการแก้ไขปัญหาพระราชบัญญัติผลิตสุรา ๒๔๙๓ ได้มีการกำหนดแนวทางการเคลื่อนไหวผลักดันให้ล้มเลิกการใช้กฎหมายดังกล่าว ด้วยวิธีการ
๑.ยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญ กรณีที่ พ.ร.บ.สุรา ๒๔๙๓ ขัดต่อรัฐธรรมนูญ ทางสภาทนายความรับเรื่องนี้ไปศึกษา
๒.ยื่นฟ้องต่อศาลปกครองกรณีที่ชาวบ้านถูกเจ้าหน้าที่รัฐจับกุม โดยการนำกรณีใดกรณีหนึ่งมาเป็นกรณีเครื่องมือในการฟ้องร้อง

ในส่วนคณะกรรมการการมีส่วนร่วมฯก็จะดำเนินการศึกษาข้อมูล เพื่อนำเสนอต่อที่ประชุมวุฒิสภาฯ และในส่วนเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยแต่ละจังหวัดจะต้องดำเนินการเคลื่อนไหวเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารทำความเข้าใจกับประชาชนเกี่ยวกับการออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องสิทธิการผลิตเหล้าที่ พ.ร.บ.สุรา ๒๔๙๓ ปิดกันมานานกว่า ๕๒ ปี


๒๕ มกราคม ๒๕๔๕
เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย ภาคอีสานประกาศจัดมหกรรมชุมนุมยาวที่หน้าศาลากกลางจังหวัดนคราชสีมา หลังจากมีการประชุมของแกนนำเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านภาคอีสาน เครือข่ายองค์กรชาวบ้านเพื่อจัดการทรัพยากรอีสานใต้ จึงเห็นร่วมกันว่าภาคประชาชนต้องเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ปัญหาได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรมและการผลักดันปัญหาต่อรัฐบาลต้องเข้มแข็งมากขึ้นไม่ว่าจะเป็นการต่อสู้สิทธิภูมิปัญญาเหล้าพื้นบ้าน สิทธิของชุมชนท้องถิ่นในการจัดการทรัพยากรป่าไม้ ดิน น้ำ รวมทั้งแนวทางเกษตรกรรมทางเลือกพึ่งตนเองด้านองค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น จึงมีการจัดกิจกรรม "มหกรรมภูมิปัญญาเหล้าพื้นบ้านอาหารพื้นเมืองเพื่อการพึ่งตนเอง" ระหว่างวันที่ ๒๕-๓๑ มกราคม ๒๕๔๕ เป็นการเข้าร่วมของชาวบ้านในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา บุรีรัมย์ สมาชิกเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านในภาคอีสาน องค์กรพันธมิตร เป้าหมายในการจัดงานคือการรณรงค์ทำความเข้าใจกับผู้บริโภคในเขตเมืองให้รู้จัก เข้าใจและเชื่อมั่นในเหล้าพื้นบ้านอย่างแท้จริง ว่าเหล้าพื้นบ้านเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีคุณค่าไม่ได้เป็นอันตรายอย่างที่ภาครัฐพยายามใสร้ายป้ายสี นายวีระพล โสภา ยังกล่าวอีกว่าสาเหตุที่ต้องชุมนุมเร่งด่วนก็เนื่องจาก พบว่ากรมสรรพสามิตใช้วีการทำลายความน่าเชื่อถือของเหล้าพื้นบ้านด้วยการใสร้ายป้ายสีอย่างหนักและมีแนวโน้มว่าจะขยายตัวมากขึ้นเรื่อยๆ รวมทั้งบรรดาผู้แทนจำหน่ายเบียร์ผู้เสียผลประโยชน์ทำหน้ที่กระจายข่าวในพื้นที่ต่างๆอ้างว่ามีคนตายหลังจากกินเหล้าพื้นบ้าน


๒๙ มกราคม ๒๕๔๕
เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย ภาคอีสานยื่นฟ้องต่อศาลปกครองโดยอ้างถึงความไม่เป็นธรรมของ พ.ร.บ.สุรา ๒๔๙๓ ที่มีทั้งการปิดกั้น และผูกขาดไว้กับนายทุน รวมทั้งคำจำกัดความสุรา กฎหมาย คำประกาศที่รัฐกำหนดนั้นล้วนแต่ มีลักษณะที่กีดกันผู้ผลิตรายย่อย ส่งเสริมให้ผู้ผลิตรายใหญ่ผูกขาดและตัดตอนทางเศรษฐกิจ และมองว่าอธิบดีกรมสรรพสามิตยังเลือกปฏิบัติโดยไม่ปฏิบัติตามหน้าที่เพื่อส่วนรวม และกระทรวงการคลังยังไม่ให้ความสนใจต่อเรื่องการผลิตสุราไว้ใช้ในครัวเรือนตามาตรา ๕ วรรค ๒ ยังคงมีเจ้าหน้าที่ทำการจับกุมชาวบ้านตลอดเวลา และประกาศกระทรวงการคลังที่ออกมาเป็นการเลือกปฏิบัติ และไม่ใช่เป็นการเปิดเสรีอย่างแท้จริง

สรุปได้ว่า พระราชบัญญัติสุรา พ.ศ.๒๔๙๓ กฎกระทรวง ประกาศ ระเบียบ คำสั่งรวมดุลพินิจของกระทรวงการคลัง กระทรวงอุตสาหกรรม กรมสรรพสามิต ได้กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการผูกขาดตัดหนทางหรือริดรอนสิทธิในการประกอบกิจการหรือประกอบอาชีพและการแข่งขันเสรีอย่างเป็นธรรมหรือมิได้กำหนดขึ้นเพื่อป้องกันการผูกขาดหรือขจัดความไม่เป็นธรรมในการแข่งขันตามรัฐธรรมนูญ

เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย ภาคอีสานขอให้ศาลปกครองพิจารณามีคำพิพากษา
๑.สั่งเพิกถอนกฎหมายที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายโดยเฉพาะอย่างอยิ่งประกาศกระทรวงการคลังเรื่องวิธีการบริหารสุราลงวันที่ ๖ ตุลาคม ๒๕๔๓ ประกาศกระทรวงการคลังเรื่องหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการพิจารณาอนุญาตโรงงานสุรา ลงวันที่ ๓ เมษายน ๒๕๔๓ และกฎหรือคำสั่งกระทรวงการคลังที่มิชอบด้วยกฎหมาย รวมทั้งสั่งห้ามการกระทำนอกอำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐ
๒.ให้กระทรวงการคลังออกกฎเพื่อให้สิทธิประชาชนทำสุราสำหรับใช้ในบ้านเรือนได้ (มาตรา ๕ วรรค ๒ ) ซึ่งหัวหน้าหน่วยงานปกครองละเลยต่อหน้าที่หรือปฏิบัติหน้าที่ล่าช้าเกินควร


๖ มีนาคม ๒๕๔๕
เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยภาคเหนือได้ยื่นคำร้องต่อศาลปกครองจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อขอให้รับพิจารณาข้อปัญหาเรื่อง พ.ร.บ.สุรา ๒๔๙๓ ซึ่งขัดรัฐธรรมนูญ ๒๕๔๐ โดยระบุว่า พ.ร.บ.สุรา ๒๔๙๓ สร้างเงื่อนไขให้นายทุนผูกขาดการทำเหล้า เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมและไม่คุ้มครองผู้บริโภค เกิดความขัดแย้งกับประชาชนทั่วทั้งราชอาณาจักร จนเมื่อมีนโยบายบริหารสุราปี ๒๕๔๒ ใช้แนวทางเสรีแต่มีเงื่อนไข และเงื่อนไขยังได้ปิดโอกาสราษฎรไม่มีการเปิดเสรีอย่างแท้จริง จึงร้องขอให้พิจารณา
๑.สั่งเพิกถอนกฎหมายที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายโดยเฉพาะอย่างอยิ่งประกาศกระทรวงการคลังเรื่องวิธีการบริหารสุราลงวันที่ ๖ ตุลาคม ๒๕๔๓ ประกาศกระทรวงการคลังเรื่องหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการพิจารณาอนุญาตโรงงานสุรา ลงวันที่ ๓ เมษายน ๒๕๔๓ และกฎหรือคำสั่งกระทรวงการคลังที่มิชอบด้วยกฎหมาย รวมทั้งสั่งห้ามการกระทำนอกอำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐ
๒.ให้กระทรวงการคลังออกกฎเพื่อให้สิทธิประชาชนทำสุราสำหรับใช้ในบ้านเรือนได้ (มาตรา ๕ วรรค ๒ ) ซึ่งหัวหน้าหน่วยงานปกครองละเลยต่อหน้าที่หรือปฏิบัติหน้าที่ล่าช้าเกินควร
จากนั้นเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยภาคเหนือเข้าร่วมชุมนุมกัน สหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ (สกน.) ที่หน้าศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่


๒๘ มีนาคม ๒๕๔๕
เจ้าหน้าที่สรรพสามิตเข้าจับสมาชิกเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยที่นำเหล้ากลั่นไปจำน่ายที่งานย่าโมจังหวัดนครราชสีมา โดยนำตัวไปกักขังที่สถานีตำรวจภูธรอำเภอเมือง จำนวน ๑๗ คนข้อหาฝ่าฝืนการผลิตและจำหน่ายสุรากลั่น โยเลือกจับกุมเฉพาะสมาชิกเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย ทั้งๆที่มีการจำหน่ายกว่า ๑๐๐ ราย


๔ เมษายน ๒๕๔๕
กลุ่มปัญหาเหล้าพื้นบ้าน ของเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยที่เข้าร่วมกับ สหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ(สกน.) ได้เจรจากับตัวแทนรัฐบาลโดยนายสุชาติ เชาว์วิศิษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง รับหลักการเพื่อเสนอครม.พิจารณาต่อไป ตามข้อเรียกร้องที่นำเสนอไปทั้ง ๔ ประเด็น
๑.ให้มีการตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาร่วมกัน มีองค์ประกอบจากภาครัฐ นักวิชาการ และตัวแทนเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งปะเทศไทยในสัดส่วนเท่าเทียมกัน
๒.มีอำนาจศึกษาและทบทวน พ.ร.บ.สุรา ๒๔๙๓ และจำนำมาสู่การพิจารณายกร่าง พ.ร.บ.จดแจ้งและการผลิตจำหน่ายเหล้าพื้นบ้าน
๓.ในระหว่างการแก้ปัญหาให้ใช้หลักมนุษยธรรมในการพิจารณา ยกเว้นการจับกุมผู้ผลิตเหล้าพื้นบ้าน
๔.ให้รัฐสนับสนุนและส่งเสริมการวิจัยพัฒนาเหล้าพื้นบ้านเพื่อให้เหล้าพื้นบ้านสามารถเป็นฐานสร้างรายได้ชุมชน ส่งเสริมการแปรรูปสินค้าเกษตรและเศรษฐกิจชุมชน


๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๔๕
นายสมชัย สิริชัย ที่ปรึกษาเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย เปิดเผยว่าจากการพบปะระหว่างแกนนำเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยกับอธิบดีกรมสรรพสามิต เพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งระหว่างชาวบ้านกับเจ้าหน้าที่รัฐ โดยอธิบดีกรมสรรพสามิตเห็นด้วยในหลักการที่ชาวบ้านเสนอแนวทางความร่วมมือกันในการอนุรักษ์เหล้าไทย และขณะนี้ฝ่ายวิชาการเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย กำลังร่างโครงการศึกษาวิจัยและอนุรักษ์เหล้าพื้นบ้านเพื่อนำเสนอต่อกรมสรรพสามิต ภายใต้หลักการ เหล้ากลั่นพื้นเมืองเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นไทยที่ตกทอดกันมายาวนาน ควรที่จะมีการรวบรวมองค์ความรู้ในการผลิตการศึกษาเพื่อหาอุปสรรครวมถึงการรวบรวมวิธีการผลิตของแต่ละถิ่นเก็บไว้


๒๑ มกราคม ๒๕๔๖
คณะรัฐมนตรีมีมติลดภาษีเหล้าขาวลง ๓๐% และเปิดให้มีการกลั่นเหล้าขาวได้โดยถูกต้องตามกฎหมาย แต่อยู่ภายใต้เงื่อนไขและข้อจำกัดที่จะต้องเป็นนิติบุคคล เป็นกลุ่มเกษตรกร เป็นสหกรณ์ เป็นกลุ่มเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนกับกองทุนฟื้นฟูเกษตรกรเป็นวิสาหกิจชุมชนตามพระราชบัญญัติวิสาหกิจชุมชน


๒๓ มกราคม ๒๕๔๖
ที่ปรึกษาเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยกล่าวว่า เงื่อนไขการรวมตัวเป็นกลุ่มเกษตรกรหรือสหกรณ์ เพื่อผลิตเหล้ากลั่นหรือสาโทนั้นในทางปฏิบัติไม่สามารถทำได้ เนื่องจากยังมีปัญหาในรายละเอียดการปฏิบัติ เพราะมีปัญหาเรื่องการเป็นนิติบุคคล เนื่องจากพระราชกฤษีกาสหกรณ์นั้นระบุอาชีพไว้ ๑๐ อาชีพ และใน ๑๐ อาชีพไม่มีการผลิตเหล้าทำให้ไม่สามารถจดทะเบียนสหกรณ์ได้ ในส่วนของการกำหนดให้เป็นวิสาหกิจชุมชนนั้นก็ยงไม่มีกฎหมายมารองรับ มีเพียงหนทางเดียวที่ชาวบ้านจะสามารถทำได้คอการไปจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลในรูปแบบบริษัทจำกัดหรือห้างหุ้นส่วน เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านจึงสรุปว่า สิ่งที่กรมสรรพสามิตนำเข้าคณะรัฐมนตรีและมีมติออกมานั้นเป็นเพียงการประกาศช่วยเหลือนายทุนรายใหญ่ เพราะได้ลดภาษีเหล้าขาวให้ ส่วนชาวบ้านจริงๆที่มีอาชีพต้มเหล้าจะยังไม่สามารถเข้าสู่ระบบที่ถูกกฎหมายได้ เพราะมีเงื่อนไขอื่นๆกันเอาไว้