เด็กๆ ไทยใหญ่ในโรงเรียนชายแดนพม่า

เด็กสาวชาวไทยใหญ่ กลับมาเยี่ยมบ้านก่อนไปทำงาน ในเมืองปายในฤดูหนาว

“พี่ไม่ชอบพวกนี้เลยว่ะ มันมากับฝรั่ง ชูคอใส่เราเลยนะ เวลาสั่งอาหารมันก็ชี้ๆ เอา บางทีก็ให้ผัวสั่งให้ แล้วเวลามันนั่งกับผัวมันนะ สีกันจนไฟแทบจะลุกท่วมร้าน พี่ไม่ได้อคตินะ แต่พี่เห็นแล้วหมั่นไส้ว่ะ” สาวเจ้าของร้านอาหารอิตาเลี่ยน ระบายให้ฟังพร้อมเผยิดหน้าให้ดูสาวลีซอกับคู่ควงฝรั่งที่เพิ่งเดินออกจากร้าน

คืนหนึ่งในบาร์ชื่อดังของอำเภอปาย ฉันถามรุ่นพี่คนปายถึงสาวสายเดี่ยวที่เต้นส่ายโชว์เรือนร่างอยู่หน้าเวที “อ่อ เขาเป็นคนในพื้นที่” สาวลีซอหน้าใสใส่เสื้อผ้าน้อยนิดที่พยายามเอนเอียงปิดส่วนสงวนของร่างกายตามจังหวะการส่ายตัวที่ยั่วยวน พวกเธอกำลังส่งสายตากับฝรั่งหนุ่มกลุ่มใหญ่ “สาวลีซอ” อีกแล้ว ฉันพยายามถามถึงที่มาที่ไปของแม่สาวใจถึงเหล่านี้ กว่า 2 ปีในอำเภอปาย ไม่เคยมีครั้งไหนที่ฉันเข้ามาเจอปรากฏการณ์ลีซอฟีเวอร์ขนาดนี้

“มันเป็นค่านิยมใหม่ของฝรั่ง” เพื่อนคนหนึ่งเล่าให้ฉันฟังถึงปรากฏการณ์นี้ว่า ฝรั่งที่เข้ามาในปาย บางส่วนชอบหาสาวพื้นบ้านมาควง จากเดิมที่นิยมเพียง Non-white woman แต่ตอนนี้ความนิยมเปลี่ยนแนวเป็นสาวชาติพันธุ์ บ้างว่าเพราะเธอเหล่านั้นอ่อนหวาน เชื่อฟัง ช่างเอาใจ แต่บ้างก็เพียงต้องการได้ชื่อว่ามีความสัมพันธ์กับผู้หญิงที่แปลกกว่าเพียงผู้หญิงไทย เช่นเดียวกับในหมู่บ้าน ค่านิยมการมีสามีฝรั่ง ถูกสั่งสอนให้เด็กหญิง ภาพของบ้านใหญ่โต เงินทองที่เหลือกินเหลือใช้ของผู้หญิงที่แต่งงานกับฝรั่ง กลายเป็นความคาดหวังที่ถูกสั่งสอนให้กับเด็กผู้หญิง เมื่อความต้องการของทั้งสองฝ่ายมีความเป็นไปได้ที่จะได้รับการตอบสนอง ปรากฏการณ์สาวลีซอระบาดจึงเกิดขึ้น

แต่หากมองในมุมกลับกัน ภายใต้สังคมการผลิต ซึ่งส่วนใหญ่เป็นพืชเศรษฐกิจ ที่รัฐสนับสนุนให้ปลูกแต่ไม่มีการตรึงราคา ภาระการเลี้ยงดูครอบครัวที่ถูกผลักให้กับลูกสาว การไม่มีบัตรซึ่งส่งผลกระทบอย่างมากต่อการเข้าเรียนในระดับชั้นที่สูงกว่าป.6 และการหางาน แรงงานไม่มีบัตรมักถูกกดค่าแรงจนต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำอยู่เสมอ หากมองจากมุมนี้ภาพของการจับฝรั่งของสาวชาติพันธุ์อาจสะท้อนให้เห็นการพยายามปรับเปลี่ยนสถานะของตน ผ่านการแต่งงานกับชาวต่างชาติรวย

โปสเตอร์แผ่นหนึ่งสะกิดใจฉันให้ฉุกคิด ภาพของการรณรงค์ป้องกันการค้ามนุษย์ หนึ่งในนั้นคือภาพหญิงสาวแต่งงานกับชาวต่างชาติ แต่ในภาพข้างๆ คือภาพแสดงการหลอกผู้หญิงไปขาย และใช้แรงงานเยี่ยงทาส เด็กสาวลีซอที่กำลังเริงร่าไขว่คว้าฝรั่งในเมืองปาย ฉันไม่รู้ว่าพวกเธอจะเคยเห็นภาพเหล่านี้ไหม

สาวชาติพันธุ์นั่งดื่มเหล้า กับกลุ่มนักท่องเที่ยว ในบาร์ริมทาง

ทุกคืนในเมืองปาย มักพบสาวชาติพันธุ์ นั่งดื่มกับนักท่องเที่ยวในบาร์เสมอ

จากเด็กไทยใหญ่บนดอยสูง ถึงสาวลีซอในเมืองปาย สิ่งหนึ่งที่ฉันมองเห็นคือความเสี่ยง เสี่ยงจากการไม่รู้ และการถูกกีดกันไม่ให้มีโอกาสได้รู้ จะมีสาวลีซอสักกี่คนที่ได้แต่งงาน มีความสุขกับหนุ่มฝรั่งที่เธอ จับ ได้ หากแต่สาวลีซออีกกี่คนที่ต้องเปลืองเนื้อเปลืองตัวให้ผู้ชายที่เธอหวังจะพึ่งพา แต่กลับไม่ได้ดั่งใจคิด เด็กสาวลีซออีกกี่คนที่ต้องลงมาใช้แรงงาน ภายใต้การขูดเนื้อขูดกระดูกของเจ้าของกิจการ และอีกกี่คนที่อาจถูกหลอกไปขายในเมืองใหญ่

ถ้าเพียงแต่พวกเธอได้รู้ - เรียน - ถือบัตร

ทีมงาน ThaiNGO
มูลนิธิกองทุนไทย
webmaster@thaingo.org

7 สิงหาคม 2550