ห่มรัก มัดย้อม พร้อมใจที่เวียงแหง#1

เมื่อวันที่ 8-11 ธันวาคม 2549 ที่ผ่านมา โครงการส่งเสริมเพื่อการให้ (Give2all) มูลนิธิกองทุนไทย และ ชมรมสร้างสุขเพื่อสังคม (The Give North Club) ได้พาคาราวานหนุ่มสาวคนอาสา กว่า 50 ชีวิต ประกอบด้วยกลุ่มพนักงานบริษัทเอกชน นักเรียน นักศึกษา และอาสาสมัครจากหน่วยงานอื่น เข้าร่วมโครงการอาสาสร้างสุข 1 พับ 1 หมู่บ้าน “ห่มรัก มัดย้อม” เพื่อเย็บผ้าห่มแจกจ่าย บรรเทาปัญหาแก่ผู้ประสบภัยหนาวทางภาคเหนือ

โครงการนี้จัดขึ้นที่บ้านห้วยหญ้าไซ เป็นหมู่บ้านสาขาเล็กๆ ของบ้านห้วยหก ตำบลเมืองแหง อำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่ เนื่องจากมีลักษณะพื้นที่อยู่บนหุบเขาสูงชัน การเดินทางค่อนข้างลำบาก ภูมิอากาศหนาวเย็นโดยเฉพาะในฤดูหนาว ราษฎรที่นี่เป็นชาวเขาเผ่ามูเซอแดง หรือที่เรียกตัวเองว่า “ละหู่” ที่ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำไร่ข้าวโพด ปลูกข้าวไร่ และเลี้ยงสัตว์ เพื่อการบริโภคภายในครัวเรือน โดยไม่มีอาชีพเสริมหรือรายได้จากแหล่งอื่น สภาพความเป็นอยู่จึงค่อนข้างแร้นแค้น

“คุณไก่” หรือ อัญชนา นิติคุณ ประธานชมรมสร้างสุขเพื่อสังคม (The Give North Club) กล่าวถึงสาเหตุที่เลือกพื้นที่ทำโครงการในหมู่บ้านนี้ว่า “อ.เวียงแหง เป็นอำเภอที่ได้รับความช่วยเหลือค่อนข้างน้อย จากทางจังหวัด ในขณะที่คนภายนอกจะรู้จักแต่ อ.อมก๋อย อ.แม่แจ่ม นอกจากนั้นหมู่บ้านแถบนี้ ยังอยู่นอกเขต โครงการพระราชดำริ จึงต้องเผชิญสภาพชีวิตที่ค่อนข้างลำบากกว่าหมู่บ้านอื่นๆ เขาจึงน่าจะได้รับโอกาสในครั้งนี้

อัญชนา นิติคุณ

ธนศักดิ์ เมฆขจร

ส่วนรูปแบบกิจกรรมการให้ของโครงการ มีแนวคิดที่แตกต่างจากการให้โดยทั่วๆ ไป ที่เป็นเพียงการนำผ้าห่มมาแจกแล้วจากไป แม้จะลงเอยด้วยการที่ชาวบ้านได้ผ้าห่มเหมือนๆ กัน แต่โครงการห่มรักมัดย้อมยังได้สอนถึงวิธีการทำผ้าห่ม ตั้งแต่กระบวนการหาวัสดุจากธรรมชาติ ก่อให้เกิดสีสันต่างๆมาย้อมสี โดยกลุ่มชาวอาสาและชาวบ้านร่วมมือกันเก็บใบมะม่วงซึ่งจะได้สีเขียว และเปลือกประดู่ที่จะให้สีแดง แล้วใช้สีดังกล่าว ต้มย้อมผ้าด้ายดิบให้เกิดลวดลายสวยงาม แปลกตาบนผืนผ้าตามรอยมัด แล้วนำมาซัก ล้าง ตากให้แห้งเรียกว่าวิธีการทำผ้ามัดย้อมสีจากธรรมชาติ จากนั้น ค่อยใส่ใยสังเคราะห์ (Polyester) ไว้ข้างในก่อนจะเย็บปิด และเย็บตรึงเสร็จสรรพ กลายเป็นผ้าห่มผืนอุ่นหนา น่าห่มนอน กับต้นทุนแสนถูก แต่สวยงามไม่แพ้ที่วางขายตามห้างสรรพสินค้าเลยทีเดียว นับรวมแล้วผ้าห่มได้กว่า 90 ผืน โดยทุกผืนผ่านกระบวนการมาจากความร่วมมือ ร่วมใจของกลุ่มคนอาสาที่มาผนึกรวมกับชาวบ้านที่จะได้รับประโยชน์จากกิจกรรมในครั้งนี้”

ธนศักดิ์ เมฆขจร หนึ่งในสมาชิกหลัก ชมรมสร้างสุขเพื่อสังคม (The Give North Club) กล่าวถึงวัตถุประสงค์ของโครงการ ด้วยใบหน้าเปี่ยมความหวังว่า กิจกรรมครั้งนี้จะช่วยปลูกสร้างจิตสำนึกในเรื่องของการให้ ว่ามิใช่เพียงการแบมือรับ แต่มันคือการแบ่งปัน และการเกื้อกูลกันระหว่างคนในสังคม

“ตอนแรกที่เราแตกแนวคิดออกมาว่า เป็นผ้าห่ม แต่ไม่ใช่ว่าเอามาแจกเฉยๆ จึงเกิดกระบวนการอย่างที่เห็น ถ้าแค่ซื้อมา แจกไป มันก็มีหลายหน่วยงานที่ทำ แต่หลักสำคัญคือ เราอยากมีกระบวนการระหว่างทำมากกว่า อยากมีกระบวนการสร้างจิตสำนึก ก่อนที่จะทำอะไรให้เขาสักอย่างหนึ่ง โดยที่คนให้ก็มีส่วนร่วมคนทำก็มีส่วนร่วม” คุณธนศักดิ์ กล่าวและย้ำถึงแนวคิดการนำอาสาฯ มาทำกิจกรรมครั้งนี้ว่า

“เพื่อให้เขาได้เห็นว่า ผ้าพื้นบ้านหรือสิ่งที่เขาทำ มันเป็นสิ่งที่มีคุณค่า โดยใช้ผ้าห่มเป็นตัวเชื่อม อาจเป็นสีสัน ที่ไปสะกิดใจว่า เคยได้ทำสีแบบนี้มาแต่ก่อน ปลูกจิตสำนึก อาจให้คนในเมืองมาช่วยสร้างแรงกระตุ้นเพราะสีน่าจะโดน เป็นเรื่องที่เห็นชัดเจนที่สุด ผ้าด้ายดิบเขาอาจไม่มี โพลีเอสเตอร์ เขาอาจไม่มี มันอาจไกลตัว แต่สีจากธรรมชาติ เป็นเรื่องที่ใกล้ตัวเขา

เราไม่ได้มองว่าชาวบ้านที่นี่เค้าขาดแคลนอะไร แต่เขามีโอกาสน้อย ถ้าเกิดว่าเราไม่เอาผ้าห่มมาให้เขาก็ไม่ได้เดือดร้อนอะไร อากาศหนาวก็นั่งข้างกองไฟก็จบแล้ว อย่างน้อย มันเป็นการกระตุ้นให้ชาวบ้านได้เห็นว่าการที่เขาเข้ามามันมีวัฒนธรรมบางอย่าง ที่คล้ายกับวัฒนธรรมดั้งเดิม และคนมาจากในเมืองเคยชินกับการทำอะไรเพื่อตนเองแต่พอเริ่มเห็นว่าธรรมชาติใกล้ตัว ก็ให้ประโยชน์แก่เราอย่างเช่นสีจากธรรมชาติ เปลือกไม้ใบไม้ สีสันให้เรานุ่ง แทนที่จะเป็นพื้นๆ อย่างเดียว ” คุณธนศักดิ์กล่าว

“ที่มาร่วมโครงการรู้สึกว่ามีความสุข ได้เป็นทั้งผู้ให้และผู้รับ แต่รู้สึกว่าจะเป็นผู้รับมากกว่า เพราะตอนแรกที่พี่ตือ (สมเกียรติ อำนวยสุวรรณ) ชวนมา เย็บผ้าห่ม คิดว่าเป็นผ้าที่เค้าขายเป็นเมตรๆ ตามตลาด แล้วก็มาตากมาเย็บฝอยๆ เท่านั้นเอง แต่พอมา เห็นถังตั้ง แบ่งกลุ่มเก็บใบไม้ มันรู้สึกดี ที่เราได้เรียนรู้กระบวนการเหล่านั้น และอีกอย่างเวลาที่เราเปิดผ้าออกมา มันลุ้นมาก รู้สึกอยากรู้ว่าที่เราทำมานั้นน่ะ มันลายอะไรนะ รวมไปถึงการทำข้าวหลาม ได้วิชาคหกรรมกลับบ้านด้วย” หนึ่งในสมาชิกชมรมกล่าวย้ำ

ทีมงาน ThaiNGO
มูลนิธิกองทุนไทย
webmaster@thaingo.org

19 ธันวาคม 2549