" พื้นที่จังหวัดลำพูน-เชียงใหม่ เกษตรกรในเขตอำเภอป่าซาง บ้านโฮ่ง เวียงหนองล่อง ดอยหล่อ และจอมทอง ได้รวมหัวกัน เข้าทำประโยชน์ ในที่ดินของเอกชนที่ถูกทิ้งร้างไม่ทำประโยชน์ ในพื้นที่รวมประมาณ 14,309 ไร่ มีครอบครัวที่เข้าทำกินประมาณ 3,798 ครอบครัว

การเคลื่อนไหวในเรื่องที่ดิน กลายมาเป็นประเด็นระดับชาติ เมื่อปฏิบัติการของชาวบ้านได้ถูกนำเสนอต่อสังคม ในฐานะขบวนการ ปฏิรูปที่ดิน โดยชุมชน พร้อมๆ กับการเปิดเผยข้อมูลจาการวิจัยของมูลนิธิสถาบันที่ดินว่า มีที่ดินที่ถูกทิ้งร้างไว้ประมาณ 30 ล้านไร่ และมีที่ดินประมาณร้อยละ 70 ของประเทศ ที่ใช้ประโยชน์ ไม่เต็มที่ ทำให้สูญเสียประโยชน์ทางเศรษฐกิจประมาณ 120,000 ล้านบาท และกรณีเชียงใหม่-ลำพูนเป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งที่ปะทุขึ้น เท่านั้นเอง"
(เคียวชโลมเลือด การกลับมาของยุคทมิฬ: เนตรดาว แพทย์กุล ,เนชั่นสุดสัปดาห์ ,ฉบับที่ 527 ,8 ก.ค.2545)
--------------------

"มีการเปิดเผยหมายจับของเกษตรกรไร้ที่ดินจ.ลำพูน ซึ่งเข้าไปใช้ประโยชน์ที่ดินรกร้างว่างเปล่า เพิ่มจำนวนทวีคูณอย่างรวดเร็ว จากเดิม 25 เพิ่มอีกเป็น 67 ราย ขณะนี้รวมหมายจับชาวบ้านมีถึง 92 รายแล้ว แต่ละรายมีคดีติดตัวกันไม่ต่ำกว่า 10 คดี ที่มากหน่อยคือระดับแกนนำชาวบ้านก็สูงถึง 42 คดี รวมเบ็ดเสร็จทั้งสิ้น 92 คน มีคดีสูงมากเป็นประวัติการณ์ถึง 1,013 คดี แต่ละคดีต้องใช้วงเงินประกันสูงนับร้อยล้านบาท ยังไม่นับรวมหมายจับที่ทยอยตามมาอีกไม่รู้เท่าไหร่ "
( 1 พันคดีของคนไร้ที่ดิน บอกอะไรกับสังคม : ศูนย์ข่าวภาคเหนือ สำนักข่าวประชาธรรม )
-----------------

ทองเจริญ สีหธรรม

สมปอง เวียงจันทร์

บุญมี โสภังค์

สมพงษ์ จารัญ

เมื่อวันที่ 6-7 กรกฎาคม 2545 ที่ผ่านมา ทีมงาน ไทยเอ็นจีโอ สื่อทางเลือกเล็กๆ ร่วมเป็นหนึ่งในทีมงานสื่อมวลชน ที่เดินทาง เข้าร่วมงานทำบุญผ้าป่าสามัคคีเพื่อเป็น "กองทุนที่ดินทำกิน รากฐานชีวิต ทุนทางสังคม" เพื่อระดมทุนช่วยเหลือชาวบ้าน ที่ถูกจับ กรณีปัญหาที่ดินจังหวัดลำพูน จำนวน 22 คน ซึ่งต้องใช้ทรัพย์หรือหลักทรัพย์ค้ำประกันถึง 28 ล้านบาท แต่เนื่องจากชาวบ้านเป็นเพียงเกษตรกรยากจนไร้ที่ทำกิน จึงมิอาจหาทรัพย์หรือหลักทรัพย์มาค้ำประกันได้ จึงได้มีนักวิชาการเพื่อคนจน องค์กรพัฒนาเอกชน และองค์กรประชาชนร่วมกันจัดงานผ้าป่ากองทุนขึ้น ณ บริเวณที่ดินที่บุกยึดจัดสรร บ้านไร่ดง ตำบลน้ำดิบ อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน โดยมี สหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ (สกน.)และสมาชิกเครือข่ายองค์กรประชาชนจากภาคต่างๆ ทั่วประเทศ นักวิชาการ สมาชิกวุฒิสภา องค์กรพัฒนาเอกชน ศิลปินอิสระ นิสิตนักศึกษาและประชาชนผู้สนใจทั่วไปเข้าร่วมงานกันอย่างคับคั่ง

ภายในงานได้ทั้งเวทีอภิปรายให้กำลังใจจากตัวแทนองค์กรต่างๆ เวทีเสวนาจากนักวิชาการ เวทีนำเสนอบทเพลงและกวีกลุ่มศิลปิน นักคิดนักเขียน และจบลงด้วยกิจกรรมทางศาสนา ตัวแทนชาวบ้านไร่ดง กล่าวเปิดงานและเล่าถึงสาเหตุว่าทำไมชาวบ้าน ถึงต้องต่อสู้เรียกร้องจนมาสู่การเข้าไปยึดครองที่ดินรกร้างเหล่านี้ว่า "เขามาเอาด้วยความไม่ชอบธรรม เขามาเอาได้อย่างไร เป็นสิบปีแล้ว เราไปตรวจสอบเอกสารกับที่ดินจังหวัด ก็พบว่าไม่ชอบ

จนเราเรียกร้องให้มีการตั้งคณะกรรมการร่วมกันขึ้นมาศึกษาหาความจริงก็พบว่า มีความไม่ชอบ มาพากล จริงๆ ในการออกเอกสารสิทธิ สำหรับที่นี่ผื่นดินแปลงนี้ ก็เริ่มประมาณ ปี 2540 โดยบริษัทเบียร์แห่งหนึ่ง เข้ามาออกเอกสารสิทธิ์ แล้วก็เอาไปจำนองไว้ที่ธนาคารทิ้งไว้ ก็กลายเป็นที่รกร้างว่างเปล่า ขณะที่ชาวบ้าน ไม่มีที่ทำกิน นี่แหละคือเหตุผลว่า ทำไมชาวบ้านเข้าไปทำกินบนที่ดินว่างเปล่าเหล่านี้ ซึ่งต่อมาก็โดนจับ เป็นคดีความอยู่ขณะนี้ ทั้งๆ ที่ความจริงแล้ว ที่ ส.ป.ก.นั้นเป็นของเกษตรกร และเพื่อเกษตรกรเป็นหลัก แล้วทำไมมีชื่อนายทุนอยู่ในที่ดินของชาวบ้านเป็นหลักและกระบวนการออกเอกสารสิทธิ์ก็ไม่ถูกต้องอีกด้วย จึงไม่เข้าใจว่า ระบบการออกเอกสารสิทธิ์ที่ดินเข้าออกกันยังไง ถึงออกได้มากมายขนาดนี้ต่อคน แต่พอ ชาวบ้านไปขอออกเอกสารสิทธิบ้าง แค่แปลงเล็กนิดเดียวครับ ยื่นแล้วยื่นอีก มันยากไปหมดเลยครับ

ผมรู้ว่าคนจนมันทุกข์ยาก มันพูดอะไรไม่ค่อยมีเสียง ขนาดนักการเมืองยังเคยมารับปากกับชาวบ้านว่าจะจัดการให้ จนถึงวันนี้ก็ไม่เห็นมีอะไรเกิดขึ้น ชาวบ้านที่ยังพอมีที่ดินก็แค่เพียง คนละไร่บ้าง คนละงานบ้าง ซึ่งมันไม่พอทำกิน แล้วบางคนยังเอา ไปจำนองจำนำ เพราะติดหนี้ติดสิน หรือเลี้ยงลูกเลี้ยงเมียอีก แล้วจะให้ทำยังไง ปลูกลำไยมันจะได้กี่ต้น มันไม่พอกินครับ"ตัวแทนชาวบ้านคนเดิมกล่าวและย้ำเป็นข้อสรุปเสนอไว้ว่า

"ผมจึงอยากให้รัฐบาลซื้อที่เหล่านี้กลับมาให้หมด อย่าปล่อยให้มันรกร้างว่างเปล่า เพราะชาวบ้านบางครอบครัวมีที่ 1 ไร่ แต่ต้องอาศัยอยู่ทำกินกัน 3-4 ครอบครัว อย่างนี้มันไม่ไหวหรอกครับ ขณะที่ดินข้างบ้านตัวเองถูกปล่อยให้รกร้างว่างเปล่า แปลงหนึ่ง 300-400 ไร่ แบบนี้ลูกหลานเราในวันข้างหน้าโตมาจะทำอย่างไร จะเอาอะไรทำกิน ดังนั้น อยากให้รัฐบาลเอาที่ว่างเปล่าเหล่านี้ มาจัดสรรให้ชาวบ้านทำกินเถอะครับ"ตัวแทนชาวบ้านกล่าว

ทางด้าน นายทองเจริญ สีหธรรม ตัวแทนชาวบ้านปากมูน ซึ่งกล่าวในนามตัวแทนชาวบ้านปากมูนว่า" ผมอยากรู้จริงๆ ว่า เจ้าหน้าที่คิดอย่างไรกับไทบ้าน จึงได้จับ ครั้งเดียว 30-40 คดี ต่อคน เอาไปทำอะไรมากมายขนาดนี้ ทำใให้ผมรู้สึกว่า เจ้าหน้าที่ก็เหมือนเห็บ ส่วนประชาชนก็เหมือนหมา มันจะอยู่ร่วมกันได้อย่างไร ยิ่งมารังแกกันขนาดนี้ ปล่อยไม่ได้หรอกครับ เพราะคนจนมันไม่มีที่อยู่กันหนักขึ้นทุกวันแล้ว แล้วจะพูดว่ากฎหมายเป็นธรรมได้อย่างไร คนจนติดที 30-40 คดี กฎหมายมันรับใช้ใคร คิดดูให้ดีเถอะครับ

พี่น้องแค่อยากมีที่ดินไว้อาศัยทำอยู่ทำกิน ทำไมต้องรังแกกันขนาดนี้ด้วย ทั้งๆ ที่ชาติมันเจริญมาได้ก็มาจากพี่น้อง ที่ทำงานเหน็ดเหนื่อยรับจ้างและก่อผลผลิตเลี้ยงสังคม แต่วันนี้ ทำไมมาให้เราขอข้าวกินแบบนี้ครับ " นายทองเจริญกล่าวเน้น

ส่วนแม่ใหญ่สมปอง เวียงจันทร์ ตัวแทนชาวบ้านจากปากมูน เช่นกันก็ลุกขึ้นกล่าวเสริมว่า "ที่จริงเวทีนี้คือเวทีชาวบ้าน ซึ่งถ้าเราไม่จัดขึ้นเอง ก็คงไม่มีใครจัดให้ และเราคงไม่มีโอกาสพูด ส่วนปัญหาพี่น้องลำพูน ไม่ได้แตกต่างจากปากมูน ที่ถูกกล่าวหาว่า ทำผิดกฎหมาย ถ่วงความเจริญ ทั้งๆ ที่เรานั้นสู้เพื่อปากท้อง เพื่อทำกินเท่านั้นเอง ขณะที่คนรวยนอกจากจะไม่แบ่งปันกันแล้ว ยังเอาหนี้สินเอ็นพีแอล มาให้เราอีก อย่างนี้แล้ว เราจะอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขได้อย่างไร"

นายสมพงษ์ จารัญ ตัวแทนจากสลัม 4 ภาค " ผมมาเห็นความทุกข์ยากของพี่น้องลำพูน ที่ไม่สามารถทำกินบนที่ดินของตัวเองได้ แต่กลับมีนายทุน คนต่างชาติเป็นเจ้าของที่ เช่าซื้อได้ถึง 99 ปี ซึ่งผมตายไปสองช่วงอายุคน ก็ยังไม่ได้ที่คืนเลยครับ แต่พอประชาชนผู้เสียภาษี อยากได้ที่ไว้ทำกินสักหน่อยกลับถูกจับ ดังนั้นผมให้พี่น้องลำพูนจงต่อสู้ ปั้นข้าวเหนียวให้แน่นๆ แล้วเดินต่อไป ไม่ต้องกลัวหรอก เขาทำได้อย่างไร คนหนึ่งตั้ง 40 คดี ซึ่งถ้าเขาดำเนินคดีจริงๆ ผมว่าคงตายในคุกกันหมดครับ "นายสมพงษ์ว่า

ต่อมานายบุญมี โสภังค์ แกนนำชาวบ้านที่ได้ผลกระทบจากเขื่อนราษีไศล เป็นอีกคนหนึ่งที่พูดในฐานะตัวแทนชาวบ้าน ที่ประสบปัญหาราษีไศลว่า "พี่น้องที่บ้านผมที่ประสบชะตากรรมเดียวกัน 1,400 ราย ก็เป็น 1400 คดี ซึ่งก็โดนออกหมายจับเหมือนกัน รวมกับพี่น้องลำพูนแล้วเยอะมาก และถ้ามากมายขนาดนี้ ผมว่าเราจะมัวมานั่งทำมาหากินทำไมครับ เดินเข้าไปกินข้าวในคุกดีกว่ามั้งครับ

สาเหตุที่ชาวบ้านสู้เพราะชาวบ้านไม่มีที่ทำกิน ดังนั้นชาวบ้านต้องสู้ แม้ว่าจะโดนรัฐบาลกล่าวหาว่าเคลื่อนไหวสร้างความเดือดร้อน ก็ตามแล้วจะให้เราทำอย่างไร เราไม่มีที่ทำกิน ถ้ารัฐบาลยังยืนยันจะจับก็จับให้หมดซิครับ ทั้งชาวบ้านปากมูน ราษีไศล ท่อก๊าซ ฯลฯ สุดท้ายก็ลำพูน คดีความมากมายขนาดนี้ รัฐจับหมดหรือครับ ที่ชาวบ้านลำพูนต่อสู้นั้นก็เพราะว่า การปฏิรูปที่ดินที่เกิดขึ้น นั้นชาวบ้านพากันได้ที่ดินไปไม่กี่แปลง ไม่กี่ไร่ ทั้งๆ ที่ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม แล้วตอนนี้เกษตรกรไทยเป็นอย่างไรครับ" นายบุญมีกล่าวอย่างแข็งกร้าวก่อนที่จะสรุปสั้นๆ แต่เพียงว่า

"เมื่อก่อนเราจับปืนสู้ ต่างฝ่ายต่างก็ตาย ต่างก็สูญเสียจนต้องก็หยุด แล้ววันนี้ประเทศนี้เป็นประชาธิปไตย แล้วเป็นอย่างไรครับ ประชาชนถูกรังแก ซึ่งชาวบ้านที่ลำพูนกำลังบอกพี่น้องทั่วประเทศว่า กำลังเกิดอะไรขึ้นในประเทศนี้ และกรุณาอย่าเอาปืนมาแอบยิงประชาชนแบบนี้ เพราะนี่เป็นแผ่นดินประชาชน แล้วทำไมถึงจับประชาชนไปนอนฟังเสียงโซ่ตรวน หรือเห็นว่าประชาชนไม่มีเงินประกัน จึงให้นอนอยู่ในห้องขังฟังเสียงโซ่ตรวน รอการตัดสินจากศาลยุติธรรมของประเทศนี้"นายบุญมีกล่าวทิ้งท้าย

นายสุริยันต์ ทองหนูเอียด กองเลขาธิการสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ ชี้แจงว่า" เหตุผลของการมารวมตัวของพี่น้องประชาชนในวันนี้ ประการที่ 1 เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจ เป็นงานระดมคนจนมาช่วยเหลือคนจน เพื่อจัดหากองทุนโดยเราจัดทำเป็นขบวนผ้าป่าช่วยเหลือพี่น้องลำพูน ซึ่งในวันนี้ ได้เกิดเหตการณ์จับกุมพี่น้องชาวลำพูนขึ้นอย่างมากมาย และงานนี้ก็มีพี่น้องจากองค์กรและเครือข่ายต่างๆ ทั่วประเทศ มาร่วมงาน

สุริยันต์ ทองหนูเอียด

เนื่องจากปัญหาของคนทุกข์คนยากในวันนี้ รัฐบาลไม่มีแนวทางแก้ไขให้บรรลุผลสำเร็จได้ ทั้งๆ ที่รัฐบาลมีมติ ครม. มีคณะกรรมการขึ้นมาเพื่อแก้ไข แต่กลับใช้กลไก กระบวนการ ปฏิบัติงานในรูปแบบจำกุมเข้าคุกมาใช้ แก้ปัญหาพี่น้องชาวลำพูน ทั้งที่สาเหตุเรื่องที่ดิน ลำพูนนั้นมีเพียง 5 สาเหตุ เท่านั้นคือ 1.ที่ดินจำนวนมากถูกนำมาใช้ เพื่อการปั่นเงินกู้ ในธนาคาร 2.กระบวนการออกเอกสารสิทธิมิชอบด้วยกฎหมายเพราะไปทับที่ชาวบ้าน ไปทับ ที่สาธารณะ 3.การเอาที่ ส.ป.ก.4-01 ซึ่งเป็นที่ของรัฐ ไปจัดสรรให้นายทุน 4.ที่ดินถูกปล่อย ให้รกร้างว่างเปล่าไม่ใช้ประโยชน์ ขณะที่ชาวบ้านพี่น้องภาคเหนือ ไม่มีที่ทำกิน " นายสุริยันต์ กล่าวและย้อนถึงสภาพปัญหาอันมาจากต้นใดบ้าง ว่า

" ผู้นำชาวนาจังหวัดลำพูนถูกฆ่ามานาน ถูกฆ่ามาตลอด ปัญหาก็เกิดมาจากเจ้าหน้าที่รัฐ ผู้นำหมู่บ้านและนายทุน ฮั้วกันหลอกชาวบ้านเวรคืนที่ดินแล้วเอาไปให้นายทุนออกเอกสารสิทธิ์ โดยเฉพาะที่ดินที่หนองปลาสวาย หมื่นกว่าไร่ อย่างนี้ เป็นต้น เมื่อชาวบ้านมาทราบที่หลังก็ย่อมต้องสร้างความแค้น ความไม่พึงพอใจ เพราะชาวบ้านไม่มีที่ทำกิน แม้แต่ที่สาธารณะของชุมชนที่ใช้เลี้ยงวัวควาย ก็ถูกออกเอกสารสิทธิ์เอาไป ทำให้ลำพูนเมื่อ10 ปีก่อน กลายเป็นดินแดนของการปั่นราคาที่ดิน ประกาศขายกัน เหล่านี้คือประวัติอันขมขื่นของการใช้ที่ดินบริเวณนี้

หลังฟองสบู่แตก ลูกหลานชาวไร่ชาวนา ทั่วสารทิศก็กลับบ้านและลูกหลานชาวลำพูนก็เหมือนกัน แต่พอกลับมาถึงบ้านก็พบว่าที่ต่างๆ ถูกออกโฉนดไปหมดแล้ว เมื่อจะเข้าไปทำกินก็โดนข้อหาบุกรุก นี่คือปรากฏการณ์ที่กำลังเกิดขึ้น คือที่ดินจำนวนมากไปกระจุกตัวอยู่ในมือคนส่วนน้อย ที่มีเงิน มีอำนาจ จึงทำให้ลูกหลานชาวลำพูน- เชียงใหม่บุกเข้าไปยึดที่ดินเพื่อทำกิน รวมทั้งหมด 22 จุด เฉพาะลำพูนก็ 5 จุด

เมื่อพี่น้องกลับมาเพราะเศรษฐกิจพังพินาศ ก็มาพบว่าที่ดินที่เคยเป็นของตนองนั้น ไม่มีใครใช้ประโยชน์ และถูกปล่อยให้รกร้างว่างเปล่า และเมื่อเข้าไปตรวจสอบเอกสารทางราชการก็พบว่า ที่ดินนั้นเป็นทั้งที่ดิน ส.ป.ก.ที่จัดสรรไปให้นายทุน เป็นที่ดินข้าราชการ เป็นที่ดินที่ถูกธนาคารยึดเพราะหนี้เน่า ระยะแรกๆ ชาวบ้านรวมตัวกันแล้วไปร้องเรียนผ่านกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน นายอำเภอ และผู้ว่าราชการ เป็นลำดับ จนมีการตั้งคณะกรรมการขึ้นมาศึกษาและมีข้อสรุปไปแล้วว่า"มิชอบด้วยกฎหมาย" แต่ก็ไม่มีอะไรเกิดขึ้น เคยมีรัฐมนตรี สมัยนายบรรหาร ศิลปอาชา เป็นนายกรัฐมตรี ลงมาศึกษาปัญหาและ ก็รับปากไปแล้วว่าจะเร่งแก้ไข แต่ก็เงียบ เมื่อเข้าร่วมเรียกร้องกับสมัชชาคนจนที่หน้าทำเนียบ ตั้งแต่ปี 2538-39 จนคณะกรรมการชี้ขาดอีกว่า ให้ผู้ว่าราชการสั่งการ ว่าการออกโฉนดนั้นมิชอบ แต่ก็เงียบไปอีก ปี 2543-44 ก็เข้าร่วมเรียกร้องกับพี่น้อง สกน.อีก ที่หน้าศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ในสมัย ท่าน นายกฯทักษิณ ชินวัตร จนมีคณะกรรมการออกมาอีก ว่า จะจัดการที่ดินตรงนี้ให้เป็นโครงการนำร่อง ฯ เพื่อให้ชาวบ้านมีที่ทำกิน ตามมาตรการดังนี้

1.ตรวจสอบเอกสารสิทธิ ถ้ามิชอบให้เพิกถอน จัดสรรใหม่
2.ที่ดิน NPL ที่อยู่ในธนาคาร ให้รัฐไปไถ่ถอนมา แล้วจัดสรรให้ชาวบ้าน
3.ถ้าที่ดินนั้นเป็นของรัฐ เช่น ส.ป.ก. ให้นำมาจัดสรรให้ชาวบ้าน
4.ถ้าเป็นที่ดินของเอกชน และเอกชนนั้นไม่ใช้ประโยชน์ รัฐต้องซื้อมา ไม่ว่าจะเช่าซื้อหรือซื้อราคาถูกก็ตาม

นี่คือมาตรการในขณะนั้น ที่เสนอให้นายประพัฒน์ ปัญญาชาติรักษ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รับไปดูแล แล้วก็เงียบไป เพราะนายประพัฒน์ ไม่เสนอเข้า ครม. อาจเพราะกลัวไม่สำเร็จ จนพี่น้อง สกน.มีการชุม นุมอีกครั้งหนึ่ง เมื่อต้นปีที่ผ่านมา เพื่อทวงข้อสัญญา โดยมีข้อเสนอ 6 ข้อ ที่รัฐบาลต้องจัดการปัญหาให้เกษตรกรภาคเหนือ ทั้ง 9 กรณีปัญหา และที่ 1 ใน 6 ข้อเสนอนั้นคือ กรณีที่รัฐกับประชาชนมีความขัดแย้ง รัฐจะต้อยุติการจับกุมคุกคามการดำเนินคดี จนกว่าปัญหาจะถูกแก้เสร็จ และข้อเสนอทั้งนั้น พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ได้รับปากพี่น้องประชาชนไว้อย่างดิบดี เพียงแต่ "ไม่ทำให้กติกาบ้านเมืองเสียหาย" รับปากที่หน้าศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ จึงอยากจะบอกว่ากติกาบ้านเมืองถ้ามันดีจริง ไม่มีใครอยากไปเปลี่ยนแปลงหรอกครับ แต่ที่เกิดขึ้นทุกวันนี้ คือกติกาบ้านเมืองไม่เป็นธรรม มันเอื้อประโยชน์ให้แต่คนจำนวนน้อย ที่มีทรัพย์จำนวนมาก แล้วกดขี่พี่น้องคนจน จนเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2545 ที่ผ่านมา จึงได้มีมติ ครม.ในการแก้ปัญหา และมีคณะกรรมการขึ้นมาแก้ปัญหาอีกครั้ง โดยมีพล.อ.ชวลิต ยงใจยุทธ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2545 จากการเสนอของพี่น้องสมัชชาคนจน

แต่หลังมติ ครม.ผ่านไปก็ยังไม่มีการดำเนินการใดๆ เพื่อช่วยเหลือแก้ไขให้พี่น้องคนยากคนจนเลย เป็นเพียงมติและข้อสัญญาลอยๆ เท่านั้น เพราะพี่น้องชาวลำพูน ถูกจับไปแล้ว 25 คน พี่น้อง สกน.ถูกยิงไปแล้ว 2 คน ตาย 1 คน อีกคนหนีอยู่ ที่เหลือไม่มีใครรู้ว่า จะเกิดอะไรขึ้น ผมจึงอยากบอกว่า ตลอดเวลาที่ผ่านๆ มา รัฐแก้ปัญหาอย่างลำเอียงและเลือกปฏิบัติ ไม่รักษาคำมั่นสัญญา แถมรัฐ ยังเอื้อประโยชน์ให้อำนาจมืดท้องถิ่น ให้เอกชนจัดการชาวบ้าน

ทำให้พี่น้องชาวลำพูนวันนี้เจอกระบวนการกันคนออก ตัดกำลัง และยังต้องมาเจอกับกระบวนการยุติธรรม เพราะแต่ละคน เฉลี่ยแล้ว 35 คดี ต้องใช้เงินประกัน ประมาณ 1. 3 ล้านบาท ในการประกันตัว ซึ่งถ้าชาวบ้านมีเงิน 1.3 ล้าน ผมว่าไม่ต้องดันทุรังไปยึดที่ หรอกครับ ชาวบ้านจนและชาวบ้านไม่รู้กฎหมาย ถ้ารัฐจะกลั่นแกล้งเดินหันหลังให้ แล้วปล่อยให้พี่น้องประชาชนตีกันเองแบบนี้ ผมถามว่ารัฐจะมีไว้ทำไม ทั้งๆ ที่รัฐบาลมีนโยบายว่า "จะกระจายการถือครองที่ดินให้เกษตรกรทำกินอย่างพอเพียง จะจัดสาธารณูปโภคให้อย่างทั่วถึง ซึ่งถ้าทำไม่ได้ จะเขียนไว้ทำไมครับ " นายสุริยันต์กล่าวย้ำ

นายสุวิทย์ วัดหนู เลขาธิการเครือข่ายเดือนตุลา ซึ่งกล่าวเป็นคนสุดท้ายในนามคนเดือนตุลาที่เคพลิกประวัติศาสตร์การเมือง เพื่อประชาชน ว่า " ผมอยากร้อนรอยประวัติศาสตร์ ให้รับทราบสักนิดนะครับ ว่า ความรุนแรงเกิดขึ้นกับพี่น้องภาคเหนือเชียงใหม่-ลำพูน มาตั้งแต่ ปี 2516 และกลุ่มนักศึกษาเสรีที่ทำงานกับพี่น้องชาวไร่ชาวนาในสมัยนั้น บัดนี้หลายคนเป็นใหญ่เป็นโตในรัฐบาล ชุดนี้ การเคลื่อนไหวของชาวนาเริ่มเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2517 โดยมีการชุมนุมที่ท้องสนามหลวง

สุวิทย์ วัดหนู

เรียกร้องให้มีการแก้ปัญหาชาวไร่ชาวนา และหลังจากนั้นก็มีการตั้งเป็นสหพันธ์ชาวไร่ ชาวนาแห่งประเทศไทยขึ้น 1 ในหลายๆ ข้อเรียกร้องในสมัยนั้น ก็คือเรื่องหนี้สิน เรื่อง ที่ดินทำกิน และเรื่องการปฏิรูปที่ดิน ซึ่งดอกผลจากต่อสู้สมัยนั้น คือ ส.ป.ก.4-01ที่ใช้กัน ทั้งประเทศขณะนี้ ส่วนเรื่องหนี้สินเกษตรกรก็ยังเหมือนเดิม และผลจากการต่อสู้ 2 ปี คือปี 2517-2518 มีผู้นำชาวนาถูกฆ่าตายไป 45 คน ถูกจับกุมนับร้อยคน และผู้นำ ชาวนาชาวไร่ภาคเหนือตายมากที่สุด เนื่องจากที่ดินภาคเหนือส่วนที่เป็นที่ราบลุ่มนั้น มีน้อยมาก ดังนั้นการยึดครองที่ดินที่ไม่เป็นธรรม ใช้อำนาจ บารมี จึงค่อนข้าง รุนแรงมาก " นายสุวิทย์กล่าววิเคราะห์และเพิ่มเติมอีกว่า

"วันนี้เราอาจจะรู้สึกว่า บ้านเมืองนี้เป็นประชาธิปไตย มีกฎหมาย แต่ปัญหาของคนจนคือมีโอกาสหรือไม่ นี้คือคำถาม ที่เราถามถึงทุกรัฐบาล เพราะไม่มีกฎหมายใดจำกัดการถือครองที่ดิน ปล่อยให้คนมีเงินถือครองเท่าใดก็ได้ กี่หมื่นกี่ล้านไร่ก็ได้ ทั้งๆ ที่กฎหมายให้สิทธิเท่าเทียมกัน แต่โอกาสมันไม่มี คนจนจึงไม่มีแม้ที่จะปลูกบ้าน จึงพบเห็นนอนตามสะพาน
ี่
ส่วนที่ดินผื่นนี้ ที่เรามานั่งกันอยู่นี้ ประเด็นมันอยู่ตรงนี้ ว่าทั้งหมดไม่ใช่กระบวนการส่งเสริมคนที่ไม่ดี และปัญหาที่รัฐบาลควรจะทบทวน ว่า การยึดครองที่ทำกินทั้ง 23 จุด 6000 ครอบครัว ปัญหามันอยู่ที่ตรงไหน เกิดจากอะไร คิดว่า เกิดจากความโลภของชาวบ้านกระนั้นหรือ ? ทั้งๆ ที่ ที่ดินทั้งหมดเมื่อแบ่งกันแล้ว ได้ประมาณ 1 ไร่เศษๆ เท่านั้น มันจะร่ำรวยตรงไหน ขายได้กี่สิบกี่ร้อยล้าน ซึ่งปัญหาเหล่านี้ต้องดูที่ต้นเหตุ ว่า 1.การจัดการที่ดินไม่ยุติธรรมเลย 2.ปัญหาที่ดินกำลังจะเป็นปัญหาใหญ่ของบ้านเมือง ลุกลามไปทั่วทุกภาค สาเหตุเพราะชาวนา ไม่มีที่ดินทำกินแล้วตอนนี้ แต่คน ที่มีที่ดิน มีสิทธิตามกฎหมาย มีที่ดินมากมาย กลับไม่ได้ใช้ประโยชน์อะไรเลยในที่ดินของตัวเอง ปล่อยรกร้างว่างเปล่า แต่คนที่ปลูกพืชธัญญาหารเลี้ยงสังคมไทยแท้ๆ กลับไม่มีที่ดินทำกิน เป็นเพียงชาวนารับจ้าง ซึ่งนี้คือปัญหา ที่รัฐบาลจะต้องพิจารณาแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง" นายสุวิทย์กล่าวและย้ำอีกว่า

"การกล่าวว่าชาวนาลำพูนบุกยึดที่ดิน ละเมิดกฎหมาย ไม่เคารพสิทธิในที่ดินของผู้อื่น แต่เมื่อปี 2532 ผู้นำชาวบ้านไปแจ้งกับชาวบ้านว่า หลวงจะเอาที่คืน ถ้าใครมาขายให้ตอนนี้อาจจะได้ไร่ละ 500 บาท 300 บาท ตามราคาแล้วก็รับ ซื้อมา 500 ไร่ ซื้อเสร็จกลุ่มทุนจากเชียงใหม่มาออกโฉนด ออกอย่างไรไม่ทราบ ได้ที่ดินไปกว่า 900 กว่าไร่ นั่นคือรวมเอาที่สาธารณประโยชน์ของชาวบ้านไปด้วย แล้วเอาไปทำบ้านสวนเกษตรจัดสรรขายให้คนเมืองในเชียงใหม่ ไปกู้เอาเงินจากธนาคาร พอเศรษฐกิจพังที่ดินก็ถูกยึด ซึ่งร่องรอยที่ผมไปสำรวจในวันนี้ ก็ยังพบร่องรอยการสร้างเป็นสวนสัตว์เล็กๆ และที่มันช้ำใจพี่น้องชาวลำพูนที่สุดก็คือ ที่ตรงนั้นมันอยู่หน้าบ้าน มันอยู่ข้างบ้านตัวเอง กลายเป็นที่รกร้างว่างเปล่า ขณะที่ตัวเองไม่มีที่ทำกิน จนชาวบ้านมาระบายความอัดอั้นกับผมว่า ถ้ามันคับแค้นมากๆ ก็ไปขายยาบ้ากันดีกว่า" นายสุวิทย์กล่าวและสรุปถึงปัญหาที่รัฐบาลต้องจัดการว่า

"ปัญหาที่ผมอยากกล่าวก็คือทำไมรัฐ ไม่มีการตรวจสอบทวนความ ว่าที่มาที่ไปมันเป็นอย่างไร ในการออกโฉนดที่ดิน เหล่านี้ ผมพยายามอธิบายเรื่องนี้หลายครั้งแล้ว อธิบายผ่านเพื่อนพ้องน้องพี่คนเดือนตุลา ที่ได้เป็นใหญ่เป็นโตในขณะนี้ ว่า ถ้ารัฐจะจับคนบุกรุกที่ดินทำกิน รัฐจะจับได้เป็นล้านคน เพราะมีอยู่ทั่วประเทศเลยในขณะนี้ เฉพาะพี่น้องสลัมทั้ง 4 ภาค ที่มาร่วมงานวันนี้ อยู่ในที่บุกรุกทั้งสิ้น ผมถามว่า รัฐจะจับไหม

ผมหวังว่ารัฐบาลจะหาวิธีการแก้ปัญหาให้พี่น้องชาวลำพูน เอาที่ 23 จุดนั้นมาดู และในนามเครือข่ายเดือนตุลาขอเรียกร้อง 3 ข้อ

1.ยุติการจับกุมพี่น้องชาวไร่ชาวนาโดยเด็ดขาด
2.ที่จับไปแล้ว 25 คน บางคน โดน 35 -40 คดี และหมายจับอีก 65 คน ยกเลิกให้หมด อย่าใช้เทคนิคทางกฎหมาย รัฐบาลต้องปล่อย อย่าให้ตำรวจซึ่งเป็นลูกหลานชาวนาชาวไร่ทั้งนั้นกระทำการในนามกฎหมาย
3.ให้นายสมับติ อุทัยสาง รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ที่ดูแลกรมที่ดิน มาพิจารณาแก้ปัญหา หากข้อเสนอของพี่น้อง สกน.อ่อนด้อยก็ปรับแก้กันไป เพราะทางแก้ปัญหามันมีได้หลายทางมากมาย เช่น ที่ดินที่ธนาคารยึดมา ธนาคารก็อยากได้เงินคืน ทำไมรัฐบาลไม่ซื้อคืน ไปต่อรองกับธนาคาร ถ้าที่ 900 ไร่ๆ ละแสน ก็เจียดมาสัก 90 ล้าน จากงบประมาณ 9 แสนล้าน ซึ่งมันน้อยมาก แล้วมาจัดสรรให้ประชาชน ซึ่งจะใช้วิธีเช่าซื้อ หรือวิธีไหน ในอัตราอย่างไรก็ว่าไป มันมีทางออกครับ
ตามมติ ครม.เมื่อวันที่ 23 เมษายน กล่าวว่า จงแก้ปัญหาด้วยการยึดหลักเมตตาธรรม แต่พอชาวบ้านทำผิดกฎหมาย กลับให้ใช้มาตรการขั้นเด็ดขาด นี่หรือเมตตาธรรม และอย่ามาเมตตาธรรมแบบมองคนจนเป็นขอทานด้วย เรามีสิทธิมีศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์เท่าเทียมกัน กฎหมายรัฐธรรมนูญก็เขียนไว้ เราต่างกันเพียงแค่อาชีพรัฐต้องมองประชาชนอย่างนี้ และสุดท้ายผมหวังว่า รัฐบาลจะหยุดมาตรการทางกำหมายได้แล้วครับ

ทีมงาน ThaiNGO รายงาน