เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ คือภาพประวัติศาสตร์ล่าสุดของการบิดเบือนข่าวครั้งใหญ่จากสื่อมวลชนไทย ซึ่งเป็นการปิดหูปิดตาประชาชนทั้งประเทศโดยรัฐเป็นผู้สั่งการ ทั้งๆ ที่สื่อมวลชนมีอุดมการณ์อันแน่วแน่ เป็นจรรยาบรรณหลักในวิชาชีพ คือต้องรับใช้ประชาชนอย่างตรงไปตรงมา แต่กลับกัน เหตุการณ์ครั้งนั้น "รัฐ" ได้กระทำการละเมิดสิทธิการรับรู้ข่าวสารข้อเท็จจริงของประชาชน ทำให้เกิดคำถามว่า "สื่อของประชาชนเพื่อประชาชนโดยประชาชน" นั้นอยู่ที่ไหน และมิใช่สื่อเสรี ทีวีเสรี อย่างที่เห็น ณ ปัจจุบันนี้แน่นอน

วันนี้ ถึงแม้ว่าจะผ่านพ้นเหตุการณ์เลวร้ายนั้นมานับ 10 ปีแล้วก็ตาม แต่สื่อ อย่างวิทยุ โทรทัศน์ และบางส่วนของอินเตอร์เน็ต ก็ยังดำเนินไปบนเนื้อหาที่เน้นหนักเพียงการครอบงำประชาชน เพียงเอื้อประโยชน์ในการรักษาสถานะทางอำนาจ ของคนบางคนบางกลุ่ม และรักษาผลโยชน์เฉพาะพรรคพวกเพื่อนพ้องตนเองเท่านั้น ซึ่งมากไปด้วยการโฆษณา ละครน้ำเน่า เกมส์โชว์ การเสนอข่าวที่บ่อยครั้งบิดเบือนครอบงำปิดกั้นและการให้ข้อมูลด้านเดียว เป็นต้น

ย้อนมองสถานการณ์วิทยุชุมชน ผ่านการเคลื่อนไหวของสหพันธ์วิทยุชุมชนแห่งชาติ

20 ธันวาคม 2544 ภาคประชาชนได้ประกาศตัวตนของวิทยุชุมชนต่อสาธารณะว่า ให้มีวิทยุภาคประชาชน หรือวิทยุชุมชนขึ้น ซึ่งเป็นที่มาของวิทยุชุมชน เพื่อประโยชน์สาธารณะและไม่แสวงหากำไร โดยเสนอให้มีจุดปฏิบัติการ หรือสถานีนำร่องสำหรับทดลองเรียนรู้ จังหหวัดละ 1-2 แห่ง และต่อมาได้เกิดเป็นเครือข่ายคณะทำงานสื่อวิทยุชุมชนขึ้น 7 ภูมิภาค คือ ภาคใต้ ภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคตะวันตก ภาคเหนือตอนบน ภาคเหนือตอนล่าง และภาคอีสาน และยังประสานความร่วมมือ ไปยังคณะกรรมการปฏิรูปสื่อ(คปส.)และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ในการร่วมเคลื่อนไหวผลักดัน ร่างกฎหมายที่เกี่ยวพันทรัพยากรสื่อสาธารณะ

จากบทเรียนการพยายามเปิดพื้นที่นำร่องวิทยุชุมชนนั้นเอง ทำให้ค้นพบบทสรุป ว่า สังคมระดับล่างเกิดพลังทางบวกมากขึ้น ในการขับเคลื่อนสังคม เนื่องจากสื่อได้สะท้อนปัญหาทั้งในชุมชนและระหว่างภาคประชาชนด้วยกันเอง และมากกว่านั้น ยังมองถึงการบริหารนโยบายของภาครัฐอีกด้วย เพราะวิทยุชุมชนทำให้เกิดกระบวนการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร จากชุมชนหนึ่งไปสู่ชุมชนหนึ่ง และผลจากการเรียนรู้นี้เอง ทำให้ประชาชนเกิดคำถามถึงความโปร่งใส การตรวจสอบและการแลกเปลี่ยนสู่ระดับนโยบายรัฐบาลมากขึ้น เช่น วิทยุชุมชนที่จังหวัดกาญจนบุรี กรณีผลกระทบจากเขื่อนและวิทยุชุมชนอินทร์บุรี จ.สิงห์บุรี กรณี การทำเกษตรทางเลือกเพื่อแก้วิกฤติเศรษฐกิจ เป็นต้น

ล่าสุด เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2545 ที่ผ่านมา ที่อาคารมูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม (มอส.) กรุงเทพมหานคร ได้เปิดเวทีแลกมุมมองบทเรียนจากขบวนการเคลื่อนไหวสื่อภาคประชาชน และ มองถึงการปรับทิศทางการเรียกร้องสิทธิของสื่อภาคประชาชน โดยเฉพาะในส่วนของวิทยุชุมชน ว่า "เจตนารมณ์การตั้งสถานีวิทยุชุมชนกว่า 140 สถานีทั่วประเทศนั้น เพื่อต้องการทำเป็นสถานีทดลองนำร่อง และเพื่อให้มีโอกาสเรียนรู้จากการได้ทดลองปฏิบัติจริง " ซึ่งเมื่อไหร่ที่ กสช. ผ่านกระบวนการคัดสรรและเริ่มปฏิบัติหน้าที่จัดสรรและดูแลการใช้คลื่นสาธารณะจริง สหพันธ์วิทยุชุมชนแห่งชาติ ก็จะยุติการตั้งสถานีฝึกหัดนำร่องทดลองทำวิทยุชุมชนและจะปฏิบัติตามเงื่อนไขและนโยบายของ กสช.

ในขณะที่ท่าทีของฝ่ายการเมืองเริ่มเปิดศึกรุก และจัดการการเคลื่อนไหวของสหพันธ์วิทยุชุมชนอย่างแรงและรวดเร็ว จากตัวอย่าง ข่าว นายสมเกียรติ อ่อนวิมล ส.ว.สุพรรณบุรี ตั้งกระทู้ถามกลางสภาวุฒิว่า" หากปล่อยให้เกิดสถานีวิทยุชุมชน จะละเมิดต่อข้อตกลงระหว่างประเทศ หรือส่งผลต่อความมั่นคงของประเทศ ทั้งนี้วิทยุชุมชนที่ตั้งขึ้นนั้นผิดกฎหมาย ควรยุบเลิกและกลับไปใช้วิทยุของรัฐ อาทิ วิทยุกรมประชาสัมพันธ์แทน " ส่วน นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี ก็กล่าวเช่นกันว่า " เป็นสภาวะที่รัฐกลืนไม่เข้าคายไม่ออก เพราะขณะนี้มีสถานีวิทยุชุมชนประมาณ 50-200 สถานี ที่ถือว่าผิดกฎหมายและไม่สามารถดำเนินการกระจายเสียงได้ " (จาก นสพ.มติชนรายวัน ฉบับวันที่ 18 ตุลาคม 2545 )
และปฏิบัติการภาคเองก็ไม่ได้รีรอ ทำหนังสือด่วนมาก นร 0205/ ว. 6377 จากกรมประชาสัมพันธ์ ลงวันที่ 7 ตุลาคม 2545 โดยนายสุชาติ สุชาติเวชภูมิ อธิบดีกรมประชาสัมพันธ์ แจ้งถึง นางกาวี คำภูแก้ว ว่า" ให้ระงับการทำการสถานีวิทยุชุมชน และให้จัดสรรรายการมาใช้สถานีวิทยุของกรมประชาสัมพันธ์แทน จนกว่าจะมีผลการพิจารณา มาตรการหลักเกณฑ์จากคณะรัฐมนตรี เนื่องจากสถานีวิทยุชุมชนทำผิดกฎหมาย พ.ร.บ.วิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ พ.ศ.2498 แก้ไขเพิ่มเติม 2530 " นี้คือภาพรวมเพียงระยะเวลาสั้นๆ ที่นักการเมืองฝ่ายรัฐบาลและหน่วยงานรัฐจัดการตอบโต้"การเคลื่อนไหวสหพันธ์วิทยุชุมชนแห่งชาติ " ที่ตั้งขึ้นตามสิทธิที่กฎหมายรัฐธรรมนูญกำหนดให้

มองแนวคิดวิทยุชุมชน

วิทยุชุมชน หมายถึง เทคโนโลยีที่เปิดช่องทางการสื่อสาร เพื่อชีวิต ของคนในชุมชนและมาจากการจัดทำนำเสนอ โดยคนในชุมชน ซึ่งเป็นเพียงสถานีวิทยุขนาดเล็กๆ ที่มีเครื่องส่งกระจายเสียง ขนาด 20-30 วัตต์ รัศมีการกระจายเสียง 10-15 กิโลเมตร ดังนั้น วิทยุชุมชนจึงเป็นเรื่องของชุมชนคิด ชุมชนทำ ชุมชนนำเสนอและชุมชนตรวจสอบจัดการเป็นหลัก หรือ เป็นการนำเทคโนโลยีที่รัฐเคยผูกขาด มาสร้างช่องทางอย่างเป็นรูปธรรมแห่งสิทธิภายใต้รัฐธรรมนูญ ที่ชุมชนต้องการมีสิทธิ ในการสื่อสารเรื่องที่ดีเพื่อสิ่งที่ดีต่อชุมชน ของตน ซึ่งไม่ใช่แค่เรื่องการได้ หรือมีสถานีวิทยุเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างดุลแห่งอำนาจของภาคประชาชน ที่จะสร้างสรรค์สื่อและสาระบนรากฐานทางวัฒนธรรมที่แท้จริง ของตนเอง ดังนั้นหัวใจของวิทยุชุมชนก็คือ 1.คนในชุมชนเป็นผู้ผลิตและเป็นผู้ฟัง 2.เข้าถึงง่าย ปิด-เปิด ง่าย ใช้ภาษาถิ่น ต้นทุนต่ำ การผลิต การจัดการมีเครื่องมือไม่ซับซ้อน เป็นต้น 3.เป็นสมบัติสาธารณะ ใช้ระบบอาสาสมัครเข้ามาช่วย และไม่แสวงหากำไร 4.ชุมชนเป็นเจ้าของ สำหรับการกำหนดทิศทางและนโยบาย

เมื่อวิทยุชุมชนเป็นเรื่องราวของชุมชน ที่ต้องมีส่วนร่วมในการร่างวัตถุประสงค์ การจัดการ การกำหนดเป้าหมายทิศทางร่วมกัน
ย่อมเป็นการเสริมสร้างกำลังใจแก่ผู้ดำเนิรายการ ให้สามารถนำเสนอได้ครอบคลุมพื้นที่ เนื้อหา ตามสภาพของวิถีทางสังคม ศิลปวัฒนธรรม ภูมิปัญญาชาวบ้าน ลักษณะภูมิประเทศและอาชีพของท้องถิ่นนั้นๆ

บนพื้นฐานที่สังคมไทยเชื่อเหมือนกันว่า "คลื่นความถี่ คือทรัพยากรธรรมชาติ ที่ไม่มีวัดหมดสิ้น และคลื่นความถี่ไม่มีข้อจำกัดในเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ เพียงแต่มีต้นทุนในการถือครองและใช้ความชำนาญการเป็นพิเศษ ในการทำประโยชน์ และเมื่อคลื่นความถี่ไม่มีลักษณะทางกายภาพ ดังนั้น แนวความคิดในการบริหารจัดการ สรรหาคลื่นความถี่ จึงไม่อาจใช้วิธีคิด เช่นเดียวกับการใช้ในการบริหารจัดการ ทรัพยากรชนิดอื่นๆ ที่มีคุณสมบัติทางกายภาพได้ มันจึงสามารถถูกนำไปใช้ในฐานะ ของการสร้างคุณประโยชน์สู่ประชาชนได้ อย่างไม่มีขีดจำกัด

ปัญหาและอุปสรรค

จากการศึกษาและติดตามแนวโน้มการกำหนดนโยบายวิทยุชุมชนนั้น มักกระจุกและรอการตัดสินใจจากฝ่ายบริหาร เป็นหลัก เนื่องจากกรอบการศึกษาของฝ่ายนโยบายนั้น ค่อนข้างคับแคบ ที่สำคัญละเลยการคำนึงถึงประโยชน์ของประชาชนในระยะยาว เพราะข้อเสนอเหล่านั้นคือกระบวนการนำพาเทคโนโลยีเข้าไปให้ชุมชน เพื่อให้ชุมชนได้เรียนรู้และใช้ประโยชน์ ดังนั้น หากสมมติฐานจากกรอบคิดของฝ่ายนโยบายมีปัญหาคับแคบขาดวิสัยทัศน์ ก็ย่อมส่งผลให้ประชาชนไทยขาดโอกาสได้เรียนรู้ ได้พัฒนาศักยภาพจากเทคโนโลยีการสื่อสารขนาดเล็ก ทั้งๆ ที่ เทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยเปิดช่องทางการเรียนรู้ การเข้าใจ และเท่าทันสถานการณ์กระแสโลกาภิวัตน์ ได้มาก

จากการศึกษาพบว่า คลื่นความถี่ ที่ใช้ในประเทศไทย เพื่อกิจการวิทยุกระจายเสียงนั้น แบ่งได้ 2 ระบบ คือ

หนึ่ง ระบบเอเอ็ม สามารถแบ่ง 2 ย่านความถี่ คือ
-ความถี่ย่านปานกลาง (Medium Frequency ) หรือที่รู้จักกันทั่วไปเรียกว่า เอ็มเอฟ ( MF ) หรือเอ็มดับเบิ้ลยู ( MW )
- คลื่นความถี่ย่านสูง ( Hight Frequency ) หรือที่เรียกว่า เอสดับเบิ้ลยู ( SW )
สองระบบเอฟเอ็ม ใช้คลื่นความถี่ย่านความถี่สูงมาก ( Very Hight Freqency ) หรือเรียกว่าย่านความถี่ วีเอชเอฟ ( VHF )

และที่ผ่านมา การใช้ประโยชน์ของคลื่นความถี่ทั้งหมดนี้ อยู่บนพื้นฐาน เพื่อประโยชน์ในการโฆษณาประชาสัมพันธ์กิจกรรมของรัฐ และอยู่บนพื้นฐานความมั่นคงแห่งชาติ ซึ่งมีเครือข่ายกระจายเสียงหลัก ( Nation Wide Broadcasting ) ที่แบ่งได้ 3 ระดับ ได้แก่

1.ระดับประเทศ อาทิ วิทยุกรมประชาสัมพันธ์, วิทยุอ.ส.ม.ท. ,วิทยุสำนักข่าวไทย,วิทยุกองพลที่ 1 รอ. และวิทยุรัฐสภา เป็นต้น
2.ระดับภูมิภาค อาทิ ศูนย์วิทยุกรมประชาสัมพันธ์เขต 8, วิทยุกองทัพภาค เป็นต้น
3.ระดับท้องถิ่น วิทยุ วปถ.ของกองทัพบก, กองทัพเรือ, อ.ส.ม.ท. และเอฟเอ็มในจังหวัดต่างๆ

( จากตัวเลขการครอบครองคลื่นคือ กองทัพ 203 คลื่น ( ขยายเวลาให้นายทุนเอกชนเช่าทำธุรกิจสื่อสารร่ำรวยมหาศาล) ตำรวจ 44 คลื่น อ.ส.ม.ท. 62 คลื่น กรมประชาสัมพันธ์ 147 คลื่น ขณะที่กระทรวง ศึกษาธิการมีเพียง 1 คลื่น เป็นต้น )

ข้อเสนอทางเทคนิคกระบวนการจัดตั้งสถานีวิทยุชุมชน

กระบวนการจัดสรรคลื่นความถี่ที่เหมาะสมกับวิทชุมชนในอนาคต คือ จัดทำระบบ Radio Broadcasting Network ที่มีเครือข่าย Nationwide ซึ่งจะสอดคล้องกับวิทยุท้องถิ่น Local Broadcasting Network มากที่สุด โดยใช้ระบบการแบ่ง Zoning คลื่นความถี่สูง ( FM ) เนื่องมีการรบกวนของสัญญาณน้อยกว่า AM และการจัด Zoning จะสามารถซอยแบ่งระดับ คลื่นความถี่ให้แตกต่างกัน ในแต่ล่ะท้องถิ่น เพื่อให้สอดคล้องกันตามกระบวนการ ทั้งภาคส่งและภาครับ อีกอย่างถ้าหากกล้าที่จะนำระบบเทคโนโลยีดิจิตอล ( Digital Radio Broadcasting Technology ) ซึ่งเป็นเทคโลยีใหม่ที่ให้คุณภาพเสียงแจ่มชัดและคมชัดสูงกว่าแล้ว ยังช่วยให้เกิดการแบ่งซอยคลื่นได้มากขึ้นอีกด้วย หรือมากกว่าระบบอนาล็อค (Analog ) ซึ่งเป็นระบบเดิม เพียงแต่ว่า หากเปลี่ยนแปลงมาสู่ระบบดิจิตอล ย่อมกระทบต่อระบบการสื่อสารวิทยุในระยะแรกอย่างแน่นอน เนื่องจากต้องเปลี่ยนแปลงทั้งเครื่องมือส่งและเครื่องรับ(ผู้ฟังตามบ้าน) ด้วย ดังนั้นจึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่รัฐบาลสมควรพิจารณาถี่ถ้วน เพื่อจะได้หาแนวทางลงทุนและพัฒนาอย่างเร่งด่วนและรัดกุม เนื่องจากมูลค่าการพัฒนาไปสู่คุณภาพครั้งนี้ต้นทุนค่อนข้างสูงจริง แต่ก็ไม่ใช่เหตุผลที่รัฐบาลจะนำมากล่าวอ้างว่า ไม่มีเงินและยังทำไม่ได้ เพราะรัฐบาลมีหน้าที่ทำให้สิทธิของภาคประชาชนเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมจริง

สรุปข้อเสนอสถานการณ์และความเห็นจากเวทีปฏิรูปสื่อ ที่อาคาร มอส. โดยมี นักวิชาการทั้งจากสาขานิเทศศาสตร์-วารสารศาสตร์ สหพันธ์วิทยุชุมชนแห่งชาติ คณะกรรมการรณรงค์การปฏิรูปสื่อ นักพัฒนาเอกชนด้านสื่อและทีมงาน thaingo ซึ่งเป็นสมาชิกคณะกรรมการรณรงค์เพื่อการปฏิรูปสื่อ และเป็นหนึ่ง ในทีมงานริเริ่มโครงการนำร่องไอซีทีสู่ชุมชน ร่วมกับองค์กรพันธมิตร 4 ภูมิภาคและชมรมไอซีทีเพื่องานพัฒนา

จากเวทีที่ประชุมเสนอตรงกันว่า ทำอย่างไรที่จะให้วิทยุชุมชนเกิดขึ้นได้จริง ขณะที่สถานการณ์วันนี้นักการเมืองเองเข้าใจเรื่องนี้ดี แล้วและ ทุกๆ ฝ่ายต่างก็เข้าใจเรื่องนี้ แต่ก็ขยับไม่ได้เนื่องจากว่ามันเกี่ยวพันกับองค์กรธุรกิจเยอะมาก และมีผลประโยชน์มหาศาลอีกด้วย ดังนั้นภาคประชาชนต้องเคลื่อนไหวเข้าช่วยและผลักดันให้เกิดจริงให้ได้ เพราะฝ่ายการเมืองเองตอนนี้ก็อยู่เฉยไม่ได้แล้ว ต้องขยับทำงานหาทางออกในเรื่องนี้ให้ได้ ซึ่งนั่นก็เพราะว่า การประชุมใหญ่ที่ธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 10 ต.ค.2545 ได้ก่อให้เกิดสหพันธ์วิทชุมชนแห่งชาติ ซึ่งมีสมาชิกเครือข่ายวิทยุชุมชนมาร่วมประกาศเจตนารมณ์กว่า 3 พันคน ดังนั้นงานเร่งด่วนของสื่อภาคประชาชนในเวลานี้คือ ต้องเสนอร่างกฎหมาย พ.ร.บ.ประกอบกิจการวิทยุ เข้าไปสู่กฤษฎีกาให้ได้ทัน เพราะตอนนี้ภาคธุรกิจได้เสนอเข้าไปแล้ว

ส่วนประเด็นที่ว่า นักธุรกิจเอกชนกลัวภาคประชาชนยึดครองสื่อนั้นไม่จริง เพราะที่ภาคประชาชนทำนั้น เป็นประโยชน์ต่อภาคธุรกิจด้วยเช่นกัน เพราะภาคประชาชนกำลังดึงเอาทรัพยากรนี้มาจากภาครัฐ มาจากการผูดขากของกลุ่มทุนเอกชนเพียงไม่กี่กลุ่ม ดึงมาให้ ทุกๆ ฝ่ายมีโอกาสได้ใช้ร่วมกัน

แต่ที่ผ่านๆ มา เครือข่ายวิทยุชุมชนพยายามทำความเข้าใจกับประชาชน ถึง มาตรา 40 เพื่อให้ประชาชนได้รับรู้และสนใจ เรื่องวิทยุชุมชนกันให้มากขึ้น แม้ว่า บางทีเครือข่ายต้องระวังให้มากเรื่องความเหลื่อมล้ำ ในเรื่องการจัดการและการเข้าถึงทรัพยากร เพราะตอนนี้กลุ่มทุนท้องถิ่นก็เริ่มขยับปรับตัวและรุกเข้าเกี่ยวพันอย่างมีบทบาทยิ่งขึ้น โดยเฉพาะเรื่องผลประโยชน์ในทางธุรกิจ

ขณะที่รัฐบาลควรมีนโยบายให้ประชาชนได้ทดลองใช้ด้วย เพื่อเตรียมความพร้อมและสะสมประสบการณ์ ซึ่งถ้ารัฐยังขืนจะห้ามจริงๆ ก็คงจะทำไม่ได้เนื่องจากว่า ขัดรัฐธรรมนูญ ส่วนปัญหาที่เกิดขึ้นนั้นก็มาจากท่าทีของรัฐบาลที่ไม่ยอมเปิดช่องทาง ผลักดันกฎหมาย ปล่อยให้กรมไปรษณีย์ออกมาสั่งการ และขู่จะดำเนินคดีทางกฎหมาย อีกทั้งยังเสนอให้วิทยุชุมชน หันไปใช้ร่วมกับวิทยุของกรมประชาสัมพันธ์แทน ซึ่งให้ใช้จังหวัดละหนึ่งสถานี ผ่านหอกระจายข่าว ตรงนี้มันผิดเจตนารมณ์สื่อภาคประชาชน และผิดวัตถุประสงค์การมีวิทยุชุมชนอย่างสิ้นเชิง เพราะวิทยุกรมประชาสัมพันธ์นั้น มีกรอบ มีระเบียบในการทำงานเยอะมาก

ทีมงานการจัดรายการและบริหารสื่อวิทยุและสื่อภาคประชาชน ต้องคำนึงเรื่องจรรยาบรรณความเป็นนักวิชาชีพ ให้มาก ต้องร่างธรรมนูญการทำงานร่วมกัน เพื่อให้ได้บรรทัดฐาน มาเป็นหลักปฏิบัติร่วมกัน ว่าสื่อสาธารณะนั้นควรดำเนินไปอย่างไร เนื่องจากถ้าเราไม่เร่งรีบวางกระบวนการคุ้มครองการสื่อสารของชุมชนให้เข้มแข็ง ในอนาคตกระแสโลกาภิวัตน์ โดยเฉพาะอเมริกาจะเอาเรื่องวิทยุชุมชนขึ้นมาผลักดันบนเวทีการค้าโลก ผ่านเงื่อนไขการค้า พุ่งเป้าหมายการรุกครอบสื่อ หรือเป็นเจ้าของคลื่นความถี่ได้ เพื่อใช้เป็นเครื่องมือทางการค้าเป็นหลัก ด้วยเหตุนี้ ทำอย่างไรจึงจะทำให้ชุมชน มีเกราะกำบังการทะลุทะลวงของสื่อทุนชาติและสื่อครอบงำจากกระแสโลกาภิวัตน์ ได้บ้าง และทำอย่างไรจะให้สื่อทางเลือกขนาดเล็ก มีความอิสระเป็นสื่อสาธารณะและจัดการโดยเราเองและเพื่อเราเองด้วย

ดังนั้นหัวใจของสื่อภาคประชาชน ก็คือ กระจายอำนาจการสื่อสาร สร้างกระบวนการเรียนรู้และเพิ่มช่องทางการนำเสนอ พลังความคิดของประชาชนไปสู่ประชาชน สื่อทางเลือกรูปแบบใหม่หรือสื่อภาคประชาชน ทั้งสื่อ วิทยุชุมชน ทีวีชุมชน หรืออินเตอร์เน็ตชุมชน จึงต้องการมากกว่ารูปแบบที่อย่างที่ผ่านๆ มา ซึ่งเป็นรูปแบบที่สามารถปฏิบัติออกมาอย่างมีผลสะท้อน ต่อสังคม ต่อชุมชน และเป็นผลสะท้อนที่สังคมยอมรับว่าดีมีประโยชน์ เหล่านี้คือภารกิจหลัก และภารกิจเร่งด่วนคือ เร่งร่าง พ.ร.บ.ประกอบกิจการวิทยุฯ ในส่วนของภาคประชาชนเองให้ไวที่สุด ส่วนรูปแบบของสื่อภาคประชาชนเองก็ต้องคิดให้มากและต้องทำให้ได้จริง เพื่อมาสู่การยอมรับและเชื่อมั่นจากสังคม และร่วมเป็นพลังหนุนเสริมให้ภาคประชาชนเข้มแข็งได้ ที่สำคัญการรูปขบวนสื่อภาคประชาชนต้องจัดระบบการคิด การทำงาน การนำเสนอให้ชัดเจน มีเอกสาร มีงานวิจัย ชี้แจงยืนยันถึงผลดีผลเสียจากการปฏิบัติงาน ไม่เช่นนั้นสื่อทางเลือกอย่างวิทยุชุมชน ก็อาจจะเป็นตัวแปรหนึ่งที่ก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำในด้านสิทธิขึ้นระหว่างคนมีและคนไม่มี เช่นกัน

ทีมงาน ThaiNGO รายงาน