ThaiNGO

เครือข่ายเศรษฐกิจหมุนเวียน ชวนประชาชนร่วมผลักดัน “ร่าง พ.ร.บ.เศรษฐกิจหมุนเวียน” เปลี่ยนระบบจาก “ผลิต-ใช้-ทิ้ง” สู่การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและเป็นธรรม

Thailand Circular Economy Network เชิญชวนประชาชนร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการผลักดัน ร่างพระราชบัญญัติเศรษฐกิจหมุนเวียน (พ.ร.บ.เศรษฐกิจหมุนเวียน) ฉบับประชาชน เพื่อสร้างกฎหมายและกลไกที่จะช่วยเปลี่ยนระบบการผลิตและการบริโภคของประเทศไทย จากรูปแบบเศรษฐกิจเส้นตรง “ผลิต-ใช้-ทิ้ง” ไปสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนที่ให้ความสำคัญกับการลดการใช้ทรัพยากรตั้งแต่ต้นทาง การใช้ซ้ำ การซ่อมแซม การยืดอายุการใช้งาน และการนำทรัพยากรกลับมาใช้ประโยชน์ให้นานที่สุด

เครือข่ายฯ ระบุว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญกับปัญหาขยะและการใช้ทรัพยากรอย่างเข้มข้น โดยข้อมูลที่เผยแพร่ผ่าน Thailand Circular Economy Network ระบุว่า ในปี 2567 ประเทศไทยมีขยะเกิดขึ้นประมาณ 27.2 ล้านตัน หรือเฉลี่ยประมาณ 1.15 กิโลกรัมต่อคนต่อวัน ในจำนวนนี้เป็นขยะอาหารประมาณ 10.24 ล้านตัน ขณะที่สถานที่กำจัดขยะที่ดำเนินการได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการมีเพียงประมาณร้อยละ 5 ส่วนที่เหลือยังเป็นการเทกองหรือการเผาซึ่งอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน

จาก “แก้ขยะปลายทาง” สู่การเปลี่ยนระบบตั้งแต่ต้นทาง

แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนไม่ได้มองปัญหาขยะเพียงในฐานะสิ่งที่ต้องนำไปกำจัด แต่ให้ความสำคัญกับการออกแบบระบบตั้งแต่ต้นทาง ตั้งแต่การออกแบบผลิตภัณฑ์ การเลือกใช้ทรัพยากร กระบวนการผลิต การบริโภค ไปจนถึงการนำสินค้าและวัสดุกลับมาใช้ใหม่

Thailand Circular Economy Network เสนอว่า การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวจำเป็นต้องมีกลไกทางกฎหมายและนโยบายที่ทำให้การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าเกิดขึ้นได้จริง ไม่ใช่การผลักภาระให้ประชาชนต้องปรับพฤติกรรมเพียงฝ่ายเดียว

หนึ่งในแนวคิดสำคัญคือการสร้างระบบที่ทำให้ “ขยะมีมูลค่า” และสร้างแรงจูงใจให้เกิดการนำทรัพยากรกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ เช่น การขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิตตลอดวงจรชีวิตผลิตภัณฑ์ หรือ Extended Producer Responsibility (EPR) ระบบมัดจำและคืนเงิน ตลอดจนการยกระดับอาชีพและคุณภาพชีวิตของผู้ที่ทำงานเกี่ยวข้องกับการเก็บและคัดแยกวัสดุเหลือใช้

ไม่ใช่แค่เรื่องสิ่งแวดล้อม แต่เกี่ยวข้องกับสิทธิของผู้บริโภคและเศรษฐกิจไทย

สาระสำคัญของร่างกฎหมายยังเชื่อมโยงกับสิทธิของผู้บริโภคและความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยในระบบการค้าโลก โดยมุ่งให้ผู้บริโภคมีสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ สามารถใช้สินค้าได้ยาวนานขึ้น รวมถึงส่งเสริมสิทธิในการซ่อมแซมสินค้า หรือ Right to Repair

ขณะเดียวกัน การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนยังมีความเกี่ยวข้องกับมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมในตลาดระหว่างประเทศ เช่น มาตรการด้านคาร์บอนและข้อกำหนดเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นปัจจัยที่ผู้ประกอบการไทยจำเป็นต้องเตรียมพร้อมเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันในอนาคต

“กฎหมายเศรษฐกิจหมุนเวียน” กับการเปลี่ยนกติกาของประเทศ

Thailand Circular Economy Network มองว่า การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และประชาชน โดยต้องมีกฎหมายและนโยบายที่สร้างแรงจูงใจและกำหนดความรับผิดชอบอย่างเหมาะสม

ประเด็นสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่การถามว่า “ประชาชนจะแยกขยะมากขึ้นได้อย่างไร” เพียงอย่างเดียว แต่คือการตั้งคำถามว่า “เราจะออกแบบระบบเศรษฐกิจและกติกาของประเทศอย่างไร เพื่อให้การลดขยะ การใช้ซ้ำ การซ่อม และการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าเป็นทางเลือกที่ทำได้จริงและเข้าถึงได้สำหรับทุกคน”

แนวคิดดังกล่าวสอดคล้องกับทิศทางการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนในระดับสากล ซึ่งให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ การสร้างความร่วมมือระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และการทำให้การใช้ทรัพยากรมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลง

Thailand Circular Economy Network เปิดช่องทางให้ประชาชนร่วมลงชื่อสนับสนุน ร่าง พ.ร.บ.เศรษฐกิจหมุนเวียน โดยตั้งเป้าหมายการรวบรวมรายชื่อผู้สนับสนุนจำนวน 100,000 รายชื่อ เพื่อร่วมผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายและสร้างกฎหมายที่ช่วยวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรและของเสียของประเทศไทยในระยะยาว

ประชาชนสามารถศึกษารายละเอียดของร่างกฎหมายและสาระสำคัญของ พ.ร.บ.เศรษฐกิจหมุนเวียน ฉบับประชาชน ได้ที่เว็บไซต์ Thailand Circular Economy Network และร่วมลงชื่อผ่านระบบออนไลน์

อ่านรายละเอียดร่าง พ.ร.บ. เศรษฐกิจหมุนเวียน:
Thailand Circular Economy Network

ร่วมลงชื่อสนับสนุนร่าง พ.ร.บ. เศรษฐกิจหมุนเวียน:
ระบบร่วมลงชื่อสนับสนุน พ.ร.บ. เศรษฐกิจหมุนเวียน

เอกสารร่าง พ.ร.บ. เศรษฐกิจหมุนเวียน:
อ่านร่าง พ.ร.บ. เศรษฐกิจหมุนเวียน ฉบับเต็ม

เศรษฐกิจหมุนเวียนไม่ใช่เพียงเรื่องของการจัดการขยะ แต่คือการออกแบบระบบเศรษฐกิจใหม่ ให้ทรัพยากรถูกใช้อย่างคุ้มค่า ลดมลพิษ คุ้มครองผู้บริโภค สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ และส่งต่อทรัพยากรให้คนรุ่นต่อไป